Wie IKC De Brink binnenloopt, ziet het meteen: dit is geen onderwijsgebouw dat is ontworpen om stil te zitten. Kinderen bewegen actief door het gebouw, rennen over een getallenlijn langs de trap en klimmen in speciaal en integraal ontworpen speelconstructies. Wat oogt als een speels concept, blijkt een doordachte onderwijsvisie waarbij leren en bewegen hand in hand gaan. Hier worden kinderen elke dag gestimuleerd om te bewegen. Dit leidt niet alleen tot gezondere kinderen, maar ook tot betere leerprestaties! IKC De Brink is ontworpen door Topos en is inmiddels al de tweede beweegschool van hun hand. Met dit project laat Topos zien dat sportieve architectuur klaar is om de nieuwe norm in onderwijshuisvesting te worden.
Tekst: Ivo van der Hoeven
In een tijd waarin de noodzaak voor een gezondere levensstijl voor de jeugd steeds luider klinkt, biedt het concept van de beweegschool een concreet antwoord. Waar traditioneel onderwijs vaak onbewust bijdraagt aan een zittende en ongezonde levensstijl, doorbreekt de beweegschool dit patroon radicaal. Meer structurele beweging op school helpt overgewicht bij kinderen effectief tegen te gaan.
De noodzaak voor een andere benadering van schoolgebouwen wordt onderbouwd door zorgwekkende cijfers. Wereldwijd, maar zeker ook in Nederland, is er sprake van een sterke afname van de motorische vaardigheden van kinderen en een toename van vroegtijdig overgewicht. Volgens recente publicaties van het AD (gebaseerd op een kritisch UNICEF-rapport) verslechteren de toenemende mate van overgewicht en een stijging in de kindersterfte de algehele positie van het Nederlandse kind op de internationale ranglijsten; een absolute wake-upcall voor de samenleving. Inmiddels lijdt maar liefst 13,4% van de kinderen in Nederland aan overgewicht of obesitas.
Experts van het Erasmus MC benadrukken in hun onderzoek dat ingrijpen op latere leeftijd vaak symptoombestrijding is: alleen als je er heel vroeg bij bent – juist in de vroege kinderjaren en op de basisschool – kun je obesitas structureel voorkomen. Fysieke activiteit verbetert de concentratie, verhoogt de alertheid en leidt aantoonbaar tot betere leerprestaties (NRO: "Factsheet bewegen en cognitie" - februari 2017). Denken en doen vallen hier continu samen.
"Structurele beweging op school helpt overgewicht bij kinderen effectief tegen te gaan"
Als pionier op het gebied van sportieve architectuur heeft Topos deze visie inmiddels vertaald naar twee unieke projecten, waarin specifieke, uitdagende speelelementen volledig in de architectuur zijn geïntegreerd.
Het fundament werd gelegd bij IKC De Twijn. In dit gebouw zijn onder andere hangnetten boven de vide gemonteerd, waar kinderen veilig doorheen kunnen klauteren en klimmen terwijl ze zich van de ene naar de andere verdieping verplaatsen. Daarnaast is er slim gebruikgemaakt van de verkeersruimten: op verbrede gangen zijn losstaande, multifunctionele speelelementen geplaatst die uitnodigen tot bewegen en ontdekken zonder het onderwijsproces te verstoren.
Bij het recentere IKC De Brink is dit concept verder geperfectioneerd. Blikvanger in het interieur is een imposante klimconstructie die direct naast en over de centrale tribunetrap is gebouwd. Kinderen kunnen zo op verschillende dynamische manieren de verdieping bereiken. Daarnaast stimuleert een speciaal ontworpen, kleurrijke racebelijning op de vloer de kinderen om door de gangen te sprinten en spelenderwijs afstanden af te leggen. Beweging is hier geen aparte activiteit in een gymzaal, maar het maakt bewegen voor kinderen laagdrempelig, wat goed is voor de gezondheid en leerprestaties.
"Fysieke activiteit verbetert de concentratie, verhoogt de alertheid en leidt tot betere leerprestaties"
Het realiseren van een dergelijke beweegschool vraagt echter om veel meer dan alleen een creatief ontwerp. De beweegaanleidingen zijn ontwikkeld met advies van InFit. Juist op het gebied van veiligheid en wet- en regelgeving profileert Topos zich als dé expert in Nederland. Bij het uitwerken van een beweegschool loop je er namelijk tegenaan dat het reguliere Bouwbesluit (tegenwoordig het Besluit Bouwwerken Leefomgeving, oftewel het BBL) tekortschiet. Het BBL houdt simpelweg geen rekening met de integratie van dit soort bijzondere speel- en klimconstructies binnen een onderwijsgebouw.
Om de veiligheid te garanderen en aan te tonen dat de ontwerpen aan de strengste normen voldoen, kijkt Topos verder. Elk speelelement wordt getoetst aan het centrale document voor speelveiligheid in Nederland: het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen (WAS). Dit vraagt om specialistische kennis. Om die expertise volledig in eigen huis te hebben, heeft het team van Topos gerichte cursussen gevolgd om speeltoestellen zelfstandig te kunnen keuren. Hierdoor is Topos in staat om grensverleggende, beweeglijke architectuur te realiseren die veilig, gecertificeerd en handhaafbaar is binnen de Nederlandse wetgeving.
"De beweegschool is geen tijdelijke trend, maar een noodzakelijke evolutie in de ontwerpen van onze leeromgevingen"
De beweegschool is geen tijdelijke trend, maar een noodzakelijke evolutie in de ontwerpen van onze leeromgevingen. Als partij die de beweegschool in Nederland heeft geïntroduceerd, bewijst Topos met IKC De Twijn en IKC De Brink dat sportieve architectuur beweging voor kinderen laagdrempelig en vanzelfsprekend maakt. Het is een directe investering in de gezondheid, motoriek en de langetermijn-leerprestaties van de nieuwe generatie.
Topos organiseert dit jaar een speciale lezing over beweegscholen samen met gastspreker neuroloog, professor en hoogleraar Erik Scherder. Deze vindt plaats op 23 september in Zwijndrecht bij IKC De Brink. U kunt zich aanmelden via deze link.
Kijk dan op www.beweegschool.nl of neem contact op met Yasser Hassan via [email protected].