De manier waarop zorg wordt georganiseerd en gefaciliteerd is de afgelopen jaren veranderd. Het narratief is verschoven van ‘zorgen voor’ naar ‘zorg in de samenleving’. Financieringsdruk, beleidshervormingen en demografische verschuivingen stellen gemeenten, zorgaanbieders en vastgoedpartijen hierbij wel voor de nodige uitdagingen. Tegelijkertijd bieden technologische innovaties en nieuwe samenwerkingsverbanden steeds meer kansen. Zorgvastgoed ontwikkelt zich tot een strategisch instrument binnen het zorg- en ruimtelijk beleid. Integrale samenwerking tussen zorg, vastgoed en overheid is hierbij essentieel om toekomstbestendige oplossingen te realiseren.
De sterke groei van het aantal ouderen leidt niet alleen tot een grotere zorgvraag, maar ook tot een complexere zorgmix. Chronische aandoeningen, dementie en multimorbiditeit vragen om passende huisvesting met een hoge mate van zorgondersteuning. Ook gehandicaptenorganisaties krijgen steeds meer met de gevolgen van de vergrijzing te maken. Het vastgoed moet hierop inspelen met toekomstbestendige, schaalbare en goed aanpasbare zorgconcepten.
De vergrijzing leidt nu al tot een structureel hogere vraag naar zorgvastgoed. Niet alleen het aantal zorglocaties moet toenemen, maar de kwaliteit en diversiteit van functies moet ook beter aansluiten op de uiteenlopende zorgbehoeften. Toekomstbestendig zorgvastgoed, van kleinschalig wonen tot zorgcentra met intensieve zorg, vraagt flexibele typologieën en schaalbare concepten.
Het aantal ouderen gaat verdubbelen terwijl het personeelsbestand halveert. Dat kunnen we niet doorzetten in de intramurale zorg
Er is een duidelijke beweging van intramurale zorg naar extramurale zorg in de wijk en dichtbij of in de eigen woning. Dit beïnvloedt de typologie van zorgvastgoed. Zorgwoningen, woonzorgzones en adaptieve woonvormen worden belangrijker dan de traditionele grootschalige instellingen. Dat neemt niet weg dat ook de grootschalige verpleeg- en verzorgingshuizen een belangrijke rol blijven spelen in het zorglandschap.
Het fysieke en het sociale domein komen in de programmeringen nog onvoldoende samen, dat is een gemiste kans
Het verpleeghuis zoals we het lang hebben gekend, krijgt een nieuwe rol en invulling. Het wordt naast verpleeghuis ook ‘zorghub’ in de wijk: een plek waar eerstelijnszorg, sociale ondersteuning en preventieve voorzieningen onder één dak samenkomen. Dit vraagt om gebouwen die multifunctioneel inzetbaar zijn en ruimte bieden aan verschillende disciplines en ketenpartners. Zorgvastgoed is niet langer een plek waar zorg wordt geleverd, maar een motor voor gezondheid, ontmoeting en toekomstbestendige leefgemeenschappen.
Gebouwen worden niet langer alleen gezien als fysieke vestigingen, maar als actieve partners in zorgprocessen. Internet of Things (IoT), sensortechnologie, data-analyse en slimme comfortsystemen zoals valdetectie en luchtkwaliteitmonitoring verhogen de veiligheid en het welzijn van bewoners én dragen bij aan preventie en zorgoptimalisatie. Dit vraagt nog wel om een verdere doorontwikkeling.
Zorggebouwen moeten toekomstbestendig zijn. Dit betekent dat ze flexibele plattegronden moeten hebben en multifunctionele gemeenschappelijke ruimtes. Goede, flexibele gebouwen bieden de mogelijkheid tot het aanpassen van zorgfuncties en bieden ook ruimte aan zorgpartners en welzijnsorganisaties. Transformeerbaarheid van het vastgoed wordt beleidsmatig en economisch steeds meer een kernwaarde.
Door gebruikers vroeg te betrekken in het ontwerp, worden nieuwe woonzorgconcepten en technologie versneld werkelijkheid
Na jaren van stijgende bouwkosten en achterblijvende vergoedingen komt er beweging in de bekostiging van zorgvastgoed. De langdurige zorg krijgt, net als de GGZ en forensische zorg, een verhoging van de Normatieve Huisvestingscomponent (NHC) van 13%. Deze verhoging biedt zorgorganisaties meer ruimte om te investeren in veilige, duurzame en toekomstbestendige gebouwen. Wel vraagt de druk op de bekostiging van zorg om nieuwe financieringsmodellen zoals publiek-private samenwerkingsconstructies (PPS) en social impact bonds.
Duurzaamheid is niet langer optioneel, maar een integraal onderdeel van vastgoedstrategieën. Energiezuinige gebouwen, circulariteit, CO₂-reductie, gezondheid en maatschappelijk rendement worden steeds belangrijkere thema’s binnen het zorgvastgoed. Gebouwen moeten voldoen aan ESG-criteria (Environment, Social, Governance) om financiering, subsidies en maatschappelijk draagvlak te verkrijgen. Zorgkantoren gaan meer sturen op duurzame certificering.
Als de begroting het toelaat, moeten zorgorganisaties de extra NHC-gelden steken in verduurzaming van het vastgoed. Dat is ook goed voor de zorgexploitatie
Het gebruik van data binnen zorgvastgoedstrategieën groeit in rap tempo. Er wordt steeds meer gekeken naar bezettingscijfers, zorgvraagprognoses, onderhoudsdata en gebruikersfeedback. Data helpt zorgorganisaties om portefeuilles te optimaliseren, capaciteitsplanning te verfijnen en investeringsbeslissingen te onderbouwen met harde cijfers en inzichten in gebruik en prestaties.
Met de toename van digitalisering in gebouwen nemen ook privacy en cybersecurity in belang toe. Vastgoedspecialisten moeten meer samenwerken met ICT en zorgorganisaties om veilige infrastructuren te realiseren. De focust verschuift hiermee van reactieve beveiliging naar ‘security by design’ en proactieve dataprivacy.
Zorgorganisaties moeten verder kijken dan hun eigen plot en ontwikkelen met de omwonenden en belanghebbenden
Zorgtechnologie ondersteunt de zorg door werkdruk te verlichten, zelfredzaamheid te vergroten en de zorg efficiënter en persoonlijker te maken. Toepassingen variërend van medicijndispensers en domotica voor thuiswonenden tot monitoring via sensoren en beeldbellen. Zorgprofessionals hebben hierdoor meer tijd voor de cliënt en de kwaliteit van zorg gaat omhoog. Ontwikkelingen in kunstmatige intelligentie (AI) zullen zorgtechnologie de komende jaren naar een hoger niveau tillen.
De trend van participatief ontwerpen komt ook in zorgvastgoed steeds beter tot uiting. Cliënten, zorgmedewerkers en omwonenden worden meer en vaker vroegtijdig betrokken bij ontwerpprocessen. Dit vergroot niet alleen de sociale acceptatie, maar maakt ontwerpen ook gebruiksvriendelijker en, niet onbelangrijk, het vermindert faalkosten.
De krappe arbeidsmarkt in de zorg zet druk op employer branding. De reputatie van een zorgorganisatie als aantrekkelijke werkgever wordt steeds belangrijker. Duurzaam, modern zorgvastgoed en huisvesting voor personeel nabij het werk worden strategisch instrumenten om personeel te binden en te behouden.
Zorgorganisaties hebben vaak grond in bezit, zij kunnen daarmee initiatief nemen voor de transitie van zorgterreinen’
Veel bestaande zorggebouwen en zorgterreinen zijn niet langer functioneel in hun huidige vorm of zijn economisch niet rendabel. De trend is om dit vastgoed en deze terreinen geheel of gedeeltelijk te herbestemmen voor andere maatschappelijke functies: studentenhuisvesting, sociale huurwoningen, creatieve hubs of combinaties daarvan. Dit vereist een goede visie op de eigen toekomstige zorgvraag en -omgeving. Deze visie kan daarna doorvertaald worden naar een integrale visie op ruimtelijke ordening en maatschappelijke behoeften.
We moeten ouderen niet weghalen uit hun eigen omgeving, dan valt hun sociale netwerk weg
Bewoners en mantelzorgers zoeken steeds vaker naar lokale woonvormen die kleinschalig, huiselijk en persoonsgericht zijn. Dit leidt tot de groei van particuliere initiatieven en de ontwikkeling van woonzorgzones, clusterwoningen en micro-zorgunits die flexibiliteit en nabijheid combineren. Deze ontwikkeling komt de zelfredzaamheid van mensen ten goede wat op termijn de zorgvraag zal drukken.
Zorgvastgoed biedt steeds meer dan zorg alleen. Beleving, community, welzijn en integratie met de buurt zijn hierbij belangrijke sleutelwoorden. Voorzieningen zoals horeca, ontmoetingsplekken en integratie met lokale initiatieven maken zorglocaties aantrekkelijker en stimuleren gezondere leefstijlen. De preventieve werking die hiervan uitgaat wordt steeds belangrijker in de sterk vergrijzende samenleving.
Zorgvastgoed raakt onlosmakelijk verbonden met regionale woningbouwstrategieën, ruimtelijke ordening en grootschalige gebiedsontwikkelingen. Gemeenten, zorgorganisaties, woningcorporaties en private vastgoedpartijen werken hierin samen aan regionale zorgvastgoedagenda’s en woonzorgvisies. Vraag en aanbod worden geborgd in samenhang met populatiegroei, demografische verdeling en mobiliteit.
Eenzaamheid is een van de grootste problemen in ouderenzorg. Bij al onze complexen bouwen we daarom ontmoetingsruimte
Gebiedsontwikkeling verschuift van monofunctionele plannen naar integrale leefomgevingen waarin wonen, zorg, werken en voorzieningen samenkomen. Met name in stedelijke en vergrijzende gebieden ontstaat behoefte aan wijken die geschikt zijn voor alle levensfasen. Dit vraagt om integrale planning en afstemming tussen de beleidsdomeinen Wmo, Jeugd, Wonen, Zorg. Hier is nog veel werk in te verzetten.
De Nationale Trendradar Zorgvastgoed Care 2026 is samengesteld op basis van gesprekken met bestuurders van zorgorganisaties en andere professionals uit de zorgsector. In de trendradar belichten wij de grootste gemene deler trends waarmee zorgorganisaties en gemeenten nu te maken hebben of gaan krijgen.