Vanaf 1 januari 2026 is GACS verplicht voor een deel van de Nederlandse utiliteitsgebouwen, maar pas vanaf 1 juni 2026 wordt er actief op gecontroleerd. Benieuwd wat dit voor jouw gebouw betekent en hoe je kan voldoen aan deze verplichting? We zetten het hier op een rij.
Wat is GACS?
GACS staat voor Gebouw Automatiserings- en Controlesysteem. De regelgeving komt voort uit de Europese EPBD IV-richtlijn en richt zich op het slimmer beheren van gebouwen om zo comfort te verbeteren met zo weinig mogelijk energie- en dan met name gasverbruik.
GACS bestaat uit:
- GBS (Gebouwbeheersysteem): met dit systeem beheer en regel je de installaties en stuur je deze aan. Denk aan verwarming, ventilatie, koeling, zonwering en warm water.
- EMS (Energie Management Systeem): dit betekent het monitoren van het energieverbruik en het analyseren van de prestatie.
- Bijsturen van de installaties voor comfort en efficiëntie aan de hand van de (geautomatiseerde) analyes.
Samen zorgt dit ervoor dat gebouwen energiezuiniger worden, beter presteren én comfortabeler zijn voor gebruikers.
Voor welke gebouwen geldt GACS?
De GACS-verplichting geldt voor utiliteitsgebouwen, zoals kantoren, scholen, zorginstellingen, winkels, hotels, magazijnen en fabrieken.
- Gebouwen met een verwarmings- en/of koelinstallatie van 290 kW of meer.
- Heeft het gebouw een installatie met een nominaal vermogen groter dan 70 kW? Dan geldt de GACS-verplichting vanaf 2030.
Bij nieuwbouw- of renovatieplannen is het verstandig om nu al rekening te houden met GACS, zodat investeringen toekomstbestendig zijn.
Gydz helpt organisaties praktisch toe te werken naar GACS, met focus op energie- en performance management.
Wat is jouw situatie ten opzichte van GACS?
Er is wel GBS maar geen EMS
Wat is nodig om aan GACS te voldoen?
- Controleer of het GBS voldoet aan de GACS-richtlijnen
- Krijg inzicht in energieverbruik (totaal én per gebruiker/installatie)
- Monitor prestaties en analyseer gebruikspatronen
- Maak (periodieke) rapportages en signaleer afwijkingen
- Stuur bij n.a.v. de analyses
Er is geen GBS wel een EMS
Wat is nodig om aan GACS te voldoen?
- Installeer een GBS
- Maak een koppeling tussen monitoring en sturing
- Krijg inzicht in hoe installaties reageren op gebruik en bezetting
- Stuur bij aan de hand van de analyses
Er is geen GBS en geen EMS
Wat is nodig om aan GACS te voldoen?
- Installeer een GBS
- Start met energie en performance management, meet en monitor (EMS)
- Krijg inzicht in energiegebruik, binnenklimaat en bezetting en analyseer verbruik
- Staat er een nieuwbouw of grootschalige renovatie gepland in de toekomst? Kijk hoe je deze periode kunt overbruggen met bijv. draadloze sensoren.
Er is wel een GBS en een EMS
Wat is nodig om aan GACS te voldoen?
- Controleer of het GBS voldoet aan de GACS richtlijnen.
- Maak een analyse van de beschikbare data (EMS) en optimaliseer gebouw installaties aan de hand van de analyse.
Ik weet niet of we een GBS en EMS hebben
Wat is nodig om aan GACS te voldoen?
- Krijg inzicht in de gebouwen en bestaande systemen.
- Inventariseer welke onderdelen van GACS aanwezig zijn en wat ontbreekt.
- Ga op zoek naar een GBS, installeer er een indien nodig
- Start met energie en performance management, meet, monitor en analyseer (EMS)
Hoe kan Gydz helpen om te voldoen aan GACS?
Gydz helpt organisaties om praktisch en aantoonbaar te voldoen aan (of toe te werken naar) de GACS-verplichting. We richten ons vooral op het energie- en performance management (EMS) en de samenhang met het GBS.
1. Inzicht creëren
- Nulmeting per gebouw: we kijken naar de installaties en inventariseren wat er al aanwezig is (GBS en EMS)
- Meten van energieverbruik in relatie tot CO₂ concentratie, temperatuur, comfort en bezetting
- Analyses van energieverbruik, binnenklimaat, gebruik en comfort
2. Meten en monitoren
- Energie (sub)monitoring per gebouw, zone of gebruiker
- Combineren van energie-, binnenklimaat- en bezettingsdata
- Continu inzicht via periodieke rapportages
3. Analyse en beoordeling
- Vergelijken met de Gydz database als benchmark en verwachte patronen per gebruiksfunctie
- Signaleren van afwijkingen en optimalisatiekansen
4. Verbeteren en adviseren
- Concrete adviezen voor betere installatie instellingen
- Ondersteuning bij koppeling of zoektocht naar GBS
- Sturen op energie, comfort en gebruik
- Overbrugging tot renovatie of nieuwbouw
- Voorbereiding op verdere automatisering in de toekomst
