Hoe hard dat nodig is, bleek onlangs weer. Een hoosbui trok eind mei over Amsterdam, het riool kon het niet aan; drie dagen lang mocht er niet gezwommen worden vanwege de vervuiling. Een dak dat er goed voor is ingericht houdt het water van zulke buien vast.
De daken van de woningcorporatie zijn voor het overgrote deel nog gewoon dak. Tien jaar lang gebruikte de corporatie ze vooral voor één ding: zonnepanelen. Het verdienmodel was vertrouwd: huurders verrekenden hun stroom via de saldering, de corporatie vroeg via de servicekosten een deel terug.
Voor Tigelaar is de kaart pas geslaagd als er ook echt naar gehandeld wordt. ‘Bij een woningcorporatie wil je bereiken dat dakgebruik onderdeel wordt van strategie en beleid. Dat er niet dak voor dak wordt besloten, maar dat het meegenomen wordt in de langjarige onderhoudsplannen: wat kan er bij dit pand met het dak op het gebied van klimaatadaptatie, biodiversiteit en de energietransitie?’
Vier kleuren
De kansenkaart werkt met een kleurcodering. Geel staat voor energieopwek, groen voor natuur, blauw is waterberging en rood staat voor een toegankelijk dak voor bewoners. Juist combinaties van die kleuren scoren goed, legt Tigelaar uit. ‘Een zonnepaneel doet het beter op een groen dak, omdat het dan minder heet wordt op dat dak, wat een beter rendement oplevert.’
Een groen dak kan zo’n dertig liter water per vierkante meter verwerken, met een blauwe laag eronder komt daar vijftig tot honderd liter bij. Slimme varianten sturen een klep aan op de weersverwachting, zodat het dak leegloopt vóór een piekbui. Ook de dakbedekking profiteert. ‘Nieuwe dakbedekking gaat zelf al dertig jaar mee, maar dat kan verdubbelen met een groen dak erop. Het uv-licht heeft er geen invloed meer op, want er ligt iets bovenop. Zo’n dak kan misschien wel zestig jaar blijven liggen.’
Zo’n uitgestelde dakvernieuwing scheelt geld. Rooftop Revolution rekent alles door in een total cost of ownership, alle kosten en opbrengsten over vijftig jaar. Eerst de directe kosten, daarna de maatschappelijke besparing, uitgedrukt met formules van onder meer de Wereldgezondheidsorganisatie.
Blauw-groen dak
Kijk je bij een blauw-groen zonnedak alleen naar de directe kosten, dan valt de rekensom volgens Tigelaar nét negatief uit: over de volledige levensduur een paar duizend euro in de min. ‘Pak je de maatschappelijke baten erbij, dan wordt de som positief’, legt Tigelaar uit. ‘Voor wie serieus wil investeren in maatschappelijke waarde is het een no-brainer.’
Bij de Alliantie maakt Van der Vlis dezelfde som, en ook voor de woningcorporatie levert koeling geld op. Toch blijft hij nuchter. De onzekerheden liggen bij de corporatie. ‘Je weet niet zeker of zo’n dak echt 50 jaar meegaat in plaats van 35. Hoe gaan we om met het water in een lange droge periode? En blijft het onderhoud ongeveer dezelfde prijs? Maar de businesscase is nu positief, voor bijna alle daken.’
Ergens beginnen
En dat is maar goed ook. Tigelaar: ‘Mensen die minder te besteden hebben, wonen vaak in hetere wijken en hebben ook nog hetere woningen. Maatschappelijk gezien zou je juist daar moeten investeren.’ De strategie moet een leidraad worden voor gesprekken met gemeente, waterschap en andere corporaties. ‘Eén blauw dak in een omgeving doet niet zoveel, maar tien wel’, zegt Van der Vlis. ‘Dan heeft het een veel groter maatschappelijk effect.’
Dat samen optrekken kan, bewees het Europese Resilio-project, waarbij in Amsterdam ruim 10.000 vierkante meter slim blauw-groen dak werd aangelegd, onder meer op daken van de Alliantie en Stadgenoot. Rooftop Revolution verzorgde er de communicatie met bewoners. Van der Vlis: ‘Bij een blauw-groen dak ga je echt water opslaan boven jouw plafond. Ik kan me goed voorstellen dat sommige mensen dat spannend vinden. Maar het is een bewezen technologie, en mensen zijn er tevreden mee als het er eenmaal ligt.’
Ondertussen werkt Rooftop Revolution door het hele land en organiseert het voor gemeenten wijkcampagnes die particulieren erbij betrekken, van dakadvies tot subsidiehulp en bouwbegeleiding. Want het aandeel groene daken is nog klein. ‘Uit onderzoek blijkt dat een half procent van de Nederlandse gebouwen een groen dak heeft. We heten niet voor niks Rooftop Revolution.’
En hoe zit het met dat daklandschap van anderhalf Vondelpark? Van der Vlis: 'We kunnen het niet alleen. Maar iemand moet het voortouw nemen en een begin maken, en dat doen wij.'
