De Brede School Beesd is een mooi voorbeeld van maatschappelijke en fysieke integratie. Het betreft een transformatie op een centrale locatie in het dorp, waaraan van oudsher meerdere functies liggen. Door een samenhangend en verbindend ontwerp ontstaat de voorwaarde voor een duurzame leer- en ontmoetingsplek voor jong en oud.
De nieuwe Brede School Beesd biedt huisvesting aan de protestants-christelijke Lingelaar en de rooms-katholieke Sint Antoniusschool, de bibliotheek Rivierenland en kinderopvang Kaka. De nieuwbouw komt op het terrein van de Lingelaar. Op het terrein van de Antoniusschool, waar de beide scholen nu tijdelijk zitten, komen woningen voor jong en oud. Het mooie houten gebouw van de bibliotheek krijgt een andere bestemming. Verder is het plan om tot 2030 in het dorp 150 woningen te realiseren.
Foto vlnr: Ronald Henzen, Jos Hermans, Peter Brons en Rob de Zwart
Schooldomein sprak met ambtelijk projectleider Peter Brons van de gemeente West Betuwe, architect Jos Hermans van RoosRos architecten, installatieadviseur Rob de Zwart van Galjema en projectmanager Ronald Henzen van bbn adviseurs.
Peter: “De nieuwe Brede School Beesd is onderdeel van het integraal huisvestingsplan van gemeente West Betuwe. Daarin staat hoe de gemeente de komende jaren de gebouwen van alle basisscholen toekomstbestendig maakt en de leefbaarheid in de kernen wil vergroten. Dit kan door duurzaam renoveren van panden of in dit geval door circulaire nieuwbouw. De beide scholen in Beesd werkten al samen, maar wilden dat ook graag samen met de bibliotheek en kinderopvang onder één dak doen, ook omdat de eigen gebouwen technisch en functioneel op waren. Beesd kent veel actieve bewoners die via het netwerk ‘Beesd voor elkaar’ hebben meegedacht.
Zo wilde het dorp al jaren meer woningen in het centrum. Door de sloop van enkele gebouwen kunnen we dat nu realiseren. Het mooie is dat de nieuwe brede school straks ook fysiek verbonden is met het multifunctioneel centrum Het Klokhuis en de sporthal. Het plein voor het nieuwe gebouw blijft autovrij en de wandel- en fietsroutes blijven intact, zodat ook de speeltuinvereniging goed bereikbaar blijft. De parkeerplekken aan de Jeugdlaan voor het nieuwe complex krijgen een nieuwe plek. De nieuwe kiss en ride zone is er overdag voor de ouders en ’s avonds voor de sporters en bezoekers van Het Klokhuis. Voor de beheerder van Het Klokhuis, Joanne Bredero, is dit ook een mooie kans om een prachtig aanbod voor jong en oud te realiseren. Kortom; een verbindend project, met meerwaarde voor iedereen.”
Jos vertelt: “Verbinding is het centrale thema in dit project. Het plein verbindt de gebruikers en omwonenden en de nieuwe brede school verbindt de gebruikers. Je vindt straks in het gebouw geen harde grenzen; de beide scholen hebben een eigen identiteit, maar delen algemene ruimten, waarbij de leerlingen zo de bibliotheek in kunnen lopen als verlengstuk van het onderwijs. Daarnaast maken we een fysieke verbinding met Het Klokhuis en de sporthal. De kinderen gaan rechtsreeks de sporthal in en daarmee wordt het bewegingsonderwijs veel effectiever. In Het Klokhuis worden veel activiteiten georganiseerd, zoals dagbesteding voor mensen van leeftijd en veel culturele, educatieve en maatschappelijke activiteiten. De bezoekers lopen straks naar de bibliotheek, terwijl de kinderen makkelijk Het Klokhuis binnen kunnen lopen, waardoor jonge en oudere gebruikers met elkaar verbonden zijn. Door het slim inkaderen van buitenruimte maken we een mooie binnentuin, waar bezoekers straks in het zonnetje een boek kunnen lezen.”
“De bouw van 150 nieuwe woningen in Beesd is uiteraard van invloed op de ontwikkeling van de brede school. We bouwen nu 12 lokalen, maar houden rekening met een verdere groei naar 15 lokalen; de fundering ligt er al”, vertelt Peter; “de architectuur, constructie en installatietechniek zijn op elkaar afgestemd.” Jos vult aan: “Het is een biobased gebouw met een houten kolommenstructuur, houten verdiepingsvloeren en dak, waarbinnen je makkelijk kunt uitbreiden of loskoppelen. De architectuur met het oplopende dak van de brede school vormt één geheel met het groene daklandschap van Het Klokhuis. Het is ook de archetypische vorm van de boerenschuren in de Betuwe. Voor de kinderen is het herkenbaar qua schaal en vorm. Een bijzonder constructief element vormen de drie boomstammen als onderdeel van de oplopende glazen gevel die de groei van het kind symboliseren. We hebben de houten draagstructuur in co-creatie ontwikkeld met de constructeur. Het wordt een gebouw met houten verdiepingsvloeren, houten kanaalplaatvloeren, biobased houten tussenwanden, houten dakplaten met vlasvulling en een groen dak. Het nieuwe gebouw is eenvoudig herindeelbaar maar ook losmaakbaar en opnieuw te gebruiken. Het gebouw voorziet straks in eigen energie.
En het dak en delen van de gevels zijn voorzien van veel groen voor waterbuffering en tegen hittestress. Ook leuk; de 30x30 tegels gebruikt de gemeente voor een tijdelijke school in Geldermalsen, net als het hekwerk. In het oude gebouw worden ook materialen geoogst die zichtbaar worden in het nieuwe gebouw.”
Rob: “Een duurzaam installatietechnisch ontwerp is een uitdaging. Daarnaast moet het gebouw losmaakbaar en herindeelbaar zijn. Daarin moet je vanaf het eerste moment samenwerken. De kunst in de vormgeving van het houten gebouw is om de installaties zoveel mogelijk uit het zicht te laten. We hebben hier gekozen voor een WKO-systeem in combinatie met pv panelen. Verder gaan we een all air systeem toepassen waarbij we regelen op een maximaal CO2 gehalte. Om het gebruik van materialen te minimaliseren en om een hoge mate van flexibiliteit te houden hebben we er voor gekozen om géén vloerverwarming toe te passen. Het klimaatsysteem is uitgelegd op frisse scholen klasse B. Vanwege de netcongestie maken we tijdelijk gebruik van de capaciteit in Het Klokhuis. Ook een mooi voorbeeld van verbinding.”
Bbn adviseurs was verantwoordelijk voor het projectmanagement en het huisvestingsadvies. Ronald: “We kunnen onze eigen visie op duurzaamheid goed vertalen in dit proces. We hebben eerst de uitgangspunten vertaald in een programma van eisen. Dat programma was gedurende het proces en nu tijdens de bouw een belangrijk referentiepunt. Belangrijk is dat het ontwerpteam en de gebruikers steeds met elkaar verbonden zijn. Dat betekent dat we nu ook bezig zijn met het opstellen van een beheerplan. Daarnaast is het bouwkostenmanagement erg belangrijk in zo’n circulair proces met een hoge ambitie, waarbij je wel de vinger aan de pols moet houden. Het is geweldig dat die ambities hier overeind blijven, want we maken het regelmatig anders mee.” Jos bevestigt: “Dat is aan de opdrachtgever en alle leden van het projectteam te danken. We hebben steeds de balans bewaakt tussen wat we wilden en wat kon. Daar heb je wel een ambitieuze opdrachtgever voor nodig. Iedereen was bezig voor het project en niet voor zichzelf.” Peter: “Als je de norm uitvraagt krijg je ook een normatief proces, als je vanuit het hart samenwerkt, kom je veel verder.”
"Als we het op een laagdrempelige, informele manier regelen, dan zet je de eerste stap naar zelfredzaamheid"
“De gemeente West Betuwe kent 26 kernen”, besluit Peter; “wij faciliteren als gemeente, maar de mensen moeten het samen straks doen. Als fruitteelt gemeente in de Betuwe zijn die kernen gewend om het zelf te regelen. Als we het op een laagdrempelige, informele manier regelen zet je de eerste stap naar zelfredzaamheid. Bij het ontwerp van het gebouw waren een gezond klimaat, eigen energieopwekking en herbruikbaarheid van materialen uitgangspunt. We wilden een gebouw met een lage CO2 voetafdruk door het gebruik van biobased materialen en een demontabele constructie van hout. Houtbouw is duurder, maar ambitie mag iets kosten. Dan is het mooi te zien dat de schoolbesturen, die ambitie ook delen en mee willen investeren in duurzaamheid. En dan hebben we ook nog een ambitieuze gemeenteraad, die in dit project kan laten zien hoe belangrijk duurzaamheid is. Niet alleen voor het gebouw, maar ook voor de gemeenschap.”
Kijk voor meer informatie op www.roosros.nl.