Het duurzaam en circulair organiseren van een schoolplein begint al bij de start. Dat wil zeggen zodra de eerste ideeën zich gaan ontwikkelen. Dit kan worden gedaan door in het begin direct al voor een krachtige aanpak te kiezen om verspilling te verminderen en vervolgens gefaseerd aan de slag te gaan.
Tekst: Jolanda van Harn, schooltuinontwerper
Schooltuinen helpt om door een gefaseerde aanpak een natuurlijke buitenomgeving te creëren. Het is daarbij van belang al vanaf het begin voor een duidelijke en resultaatgerichte aanpak te kiezen. Dat helpt om onderweg de juiste keuzen te maken en de natuurlijke buitenomgeving ook goed te beheren.
“Het uitgangspunt is om naar het behoud van waarde en daarmee een natuurlijke kringloop te streven. En hiermee een duurzame consumptie te vergroten. Hierbij kun je denken aan grondstoffen en materialen die opnieuw gebruikt gaan worden in plaats van dat we het weggooien. Doel is op de lange termijn de materialen langdurig van nut te laten zijn op het schoolplein. Een duurzame toevoeging te geven aan de maatschappij en de natuur.”
“Al bij de aanvang van het project raak ik bevlogen om aan de slag te gaan. In die eerste fase heb ik samen met de opdrachtgever de grote lijnen, de vormgeving van het ontwerp qua lijnenspel, de harmonie met het gebouw, de omgeving en het landschap, met een geheel eigen identiteit van het te ontwerpen perceel in kaart gebracht. De tweede fase gaat een stap verder. Daar gaat het om het inzoomen op de inrichting van het geheel qua materialen straatwerk, houtwerk, speel- en of sportelementen, bomen, struiken/ heesters en vaste planten, tuin- en of straatmeubilair en ondergronden. Creatief uitwerken prikkelt mijn zintuigen als ontwerper en vormgever tot het uiterste. In deze fase gaat het namelijk echt gebeuren. De eerste ideeën gaan daadwerkelijk gestalte krijgen. We overleggen de diverse mogelijkheden, geven voorlichting over de verschillende materialen en mogelijkheden. We kijken hierbij niet alleen naar de aanschaf van materialen en grondstoffen, maar ook naar de duurzaamheid en het circulaire gebruik en beheer van het plein. Het start al met het leegruimen van het huidige plein, wat zou er hergebruikt kunnen worden? En voor welke ondergronden kiezen we?”
“Een blauw schoolplein heeft grote oppervlakten met natuurlijk waterdoorlatende ondergronden. Hierin kan er bijvoorbeeld gekozen worden voor padvast, een natuurlijk product dat vrijkomt bij zandwinning. Vervolgens worden de stenen op een bepaalde manier gebroken en afgezeefd. De manier van breken, het productieproces, geeft bepaalde eigenschappen. Die zo dusdanig zijn gevormd dat het product goed waterdoorlatend voor regenbuien is, hard wordt en daarmee een fijn materiaal is om mee te werken op onder andere pleinen en in parken.”
“Voor het organiseren van bomen en planten keuzes geldt een goede voorlichting op het groen- en beheerplan. Heldere afstemming vooraf, om een duurzaam fraai groen plaatje tot groei en bloei te laten komen. Hierin is namelijk het eindresultaat in de loop van de jaren het doel. We hebben het allemaal over groene schoolpleinen die er als het goed is prachtig uitzien. Maar let erop dat wat groeit en bloeit ook de nodige aandacht en onderhoud nodig heeft. Een duurzaam beplantingsplan organiseren is een MUST voor de toekomst.”
“Vervolgens is het leuk en spannend om over sport- en speelelementen te denken. Het maken van de juiste keuzes door goede voorlichting is essentieel. Zelf ben ik een groot voorstander van duurzame sport- en speelelementen die liefst multifunctioneel zijn, die de fantasie prikkelen en uitnodigend zijn voor grote groepen leerlingen. Het is als ontwerper en vormgever in dit proces van beleid en vormgeving belangrijk om mee te kunnen veren en bewegen, met behoud van eigen creativiteit, herkenbaarheid en professionaliteit.”
“Bedenk ook dat het niet alleen om de materialen gaat, maar ook aan het inzetten van (creatieve) leerkrachten, ouders en leerlingen die in dit proces hun steentje bij kunnen dragen. Een mooi ‘schoolvoorbeeld’ is een project waar ik momenteel mee bezig ben. Deze school krijgt een nieuw groen/ blauw schoolplein. De wensenlijst vanuit de werkgroep is omvangrijk. Ik heb een vlekkenplan en conceptontwerp gemaakt, die met enthousiasme zijn ontvangen. Het vrijgemaakte budget is waarschijnlijk niet voldoende om alle wensen en idealen in het ontwerp een plek te geven, wanneer we alles ‘nieuw en mooi’ willen gaan uitvoeren. Een alternatieve optie is dan om het plein te vernieuwen en fraai aan te leggen, waarbij we goed kijken naar de bestaande inrichting. Nieuwe prullenbakken voor het relatief grote plein betekent als snel een investering van 10.000,- euro. De huidige prullenbakken zijn degelijk, maar vormen wel een allegaartje. In overleg met de kunstgroep van de school gaan we de bestaande bakken pimpen? Hoe gaaf is dat? We gooien niets weg, we kopen geen nieuwe prullenbakken, maar zorgen ervoor dat de school straks een fraai kunstobject in de vorm van kleurige bakken rijker is. Qua design ga ik met deze groep om tafel om te brainstormen hoe we deze kringloop afvalbakken een nieuw leven kunnen geven.”
Kijk en ontdek meer op onze website www.schooltuinen.nl.
Wij zijn in heel Nederland werkzaam, je kunt contact opnemen via [email protected] of 085-0230622.