Van een honderd jaar oude gangenschool naar een frisse, duurzame school, een verhaal van verbinding op meerdere vlakken. Geen nieuwe school, maar een vernieuwing van het huidige gebouw zodat deze nog jaren meekan, duurzaam en circulair.
Tekst en beelden: Bureau Bos
Een verouderd schoolgebouw, een hoog energielabel en weinig ruimte voor ontmoeting met elkaar. Voor GBS Bavinckschool was het dé aanleiding om hun schoolgebouw te renoveren. Zowel bouw- en energie-technisch als onderwijskundig. Hoe heeft architecten- en ingenieursbureau Bureau Bos dit aangepakt?
De oudste school van gemeente Bunschoten was aan vernieuwing toe. Onderwijskundig, bouw- en energie-technisch sloot het gebouw van de Bavinckschool namelijk niet meer aan bij de eisen en wensen van nu. Maar omdat het gebouw zo karakteristiek is, de locatie van de school zo uniek is - dichtbij het dorpshart en de oude haven van Spakenburg - was er veel verbinding met de locatie en de (geschiedenis) van het dorp. Nieuwbouw op een andere locatie was voor leerkrachten, ouders, leerlingen en de gemeente derhalve geen optie. Dus is er besloten om oud en nieuw met elkaar te verbinden en het huidige schoolgebouw in 2022/2023 te moderniseren en te verduurzamen.
Het gebouw van de Bavinckschool was voor de renovatie al prachtig, daar wilde de architect van Bureau Bos dan ook zoveel mogelijk elementen van behouden en circulair hergebruiken: “De school is heel karakteristiek met hellende dakvlakken, mooi metselwerk, grote kozijnen en veel daglicht. Met name energetisch voldeed het pand echter niet meer. Daarom hebben we tijdens de renovatie strategisch verduurzaamd”, vertelt architect Raban Haaijk; “zo hebben we de gevels en het dak van binnenuit geïsoleerd, zodat de mooie gevels en dakvlakken behouden bleven en is al het glas vervangen door HR+++-glas. Verder is er een gebalanceerd ventilatiesysteem geplaatst, is de school voorzien van vloerverwarming, zijn er groene daken aangelegd en zonnepanelen geïnstalleerd. Dankzij deze verduurzamingen is de Bavinckschool nu net zo fris en duurzaam als een nieuwe school. BENG en met energielabel A++.”
"Door oude gebouwen een tweede leven te geven, ontwerpen we duurzaam"
Naast alle verduurzamingen werd het gebouw ook onderwijskundig vernieuwd. Raban: “Honderd jaar geleden, toen deze school gebouwd is, dachten ze anders over onderwijs dan nu.
Het oude gebouw is passend gemaakt voor het onderwijs van nu.
Waar de school eerst vooral bestond uit klaslokalen en smalle gangen, moest het nu een plek worden met voldoende ruimte om te verbinden: met elkaar te leren, ontmoeten én te spelen. Met brede gangen waar (stilte) werkplekken gecreëerd worden, een kidslab en een ontmoetingsplek voor leerlingen, hun ouders, leerkrachten en het bestuur bureau.”
Om dit te realiseren ging Bureau Bos in gesprek met alle soorten gebruikers van het gebouw. “Wij verzinnen nooit zelf wat er nodig is, maar betrekken de mensen die het gebouw gaan gebruiken bij het ontwerpproces”, vertelt Raban. “Ook bij de Bavinckschool hebben we leerlingen, leerkrachten, ouders en het bestuur bureau gevraagd hoe zij het gebouw nu gebruiken, wat de wensen zijn voor de toekomst en wat de unieke aspecten zijn van de school. Iedereen uit de werkgroep visualiseerde zijn of haar droomschool en dit werd aan elkaar gepresenteerd. Door te luisteren naar de unieke ideeën van de gebruikers van het gebouw, wordt elke school die wij ontwerpen uniek.
Uitbreiding in het hart met de glijbaan.
Zo heeft de Bavinckschool dankzij de ideeën (en het enthousiasme) van de leerlingen nu zelfs een glijbaan van binnen naar buiten!” Dit proces van co-creatie werkt verbindend tussen alle verschillende soorten gebruikers en belanghebbenden, men wordt meegenomen, gehoord, enthousiast en een ambassadeur van het project.
Om ontmoeting, leren en spelen in de school te stimuleren zijn twee lokalen uit het hart van de school gehaald en verplaatst naar de zolderverdieping. Raban: “Deze werd in de oude situatie namelijk gebruikt door het bestuur bureau en als onderwijsruimte, maar was nauwelijks verbonden met de school. Ook de gangen zijn ruimer geworden, omdat het gebouw in het hart uitgebreid kon worden. Op die manier zijn de gangen niet alleen verkeersruimten, maar ook plekken waar je zitjes kunt maken en met elkaar kunt overleggen of buiten de klas een opdracht kunt doen.”
Verbinding in het nieuwe kloppende hart van de school.
Door twee lokalen weg te halen op de begane grond en die te verplaatsen naar de zolderverdieping, ontstond op de begane grond het verbindende hart van de school met een brede tribunetrap. Raban: “Nu kun je met een grote groep leerlingen (en hun ouders) bij elkaar komen. De tribunetrap is een echte eyecatcher geworden en wordt nu gebruikt tijdens pauzes, voor de schoolmusical en vieringen.
Maar ook om samen te overleggen of met elkaar te spelen. Daarnaast hebben we de grote keuken voor de docentenkamer open gemaakt, zodat ouders er koffie kunnen drinken en de BSO er appeltaart kan bakken - en zo spelenderwijs bezig is met voedsel, wiskunde en biologie. Deze creatieve, unieke ideeën komen uit de co-creatiesessies met de gebruikers.” De vernieuwde school is een verbinding van jong en oud geworden. Er is ruimte gecreëerd voor een kinderopvang, de school wordt gebruikt voor BSO en op de bovenste verdieping is het bestuur bureau van de scholenvereniging gevestigd.
Kijk voor meer informatie over dit project en andere scholen die Bureau Bos ontworpen heeft op www.bureaubos.nl.