Vincent van der Veen is impact manager natuur & educatie bij het IVN en daarnaast voorzitter van de werkgroep natuurinclusieve onderwijsomgeving. Vincent: “Als de wereld verandert, kan het onderwijs niet hetzelfde blijven. Scholen willen en moeten innoveren om een duurzame toekomst vorm te geven. De natuur is de basis van ons bestaan: de mens is natuur. Wij zijn verbonden met - en afhankelijk van - al het andere leven op aarde.
Natuurinclusief onderwijs biedt een vruchtbare bodem voor kinderen en jongeren om goed te leren zorgen voor onszelf, voor elkaar en voor de wereld om ons heen. Er gebeurt al heel erg veel: pionierende docenten, inspirerende initiatieven en groene koplopers werken aan een groeiende beweging naar natuurinclusief onderwijs. Natuurinclusief onderwijs neemt het leven, samenleven en de wereld als vertrekpunt voor onderwijzen en leren.
We werken met veel organisaties samen aan verschillende ambities in de periode van 2024 tot 2026. Voor elke ambitie zijn actielijnen en concrete acties bepaald. Het doel is dat eind 2026 de ontwikkeling van groenblauwe, natuurinclusieve schoolpleinen en onderwijscampussen is versneld en een natuurinclusieve onderwijshuisvesting de norm is. Dat betekent concreet:
- Het versnellen van de ‘groene revolutie’ op schoolpleinen en campussen bij bestaande en nieuw te bouwen scholen en onderwijsinstellingen, door slimme alliantievorming en het wegnemen van blokkades.
- Het stimuleren van natuurinclusief bouwen van onderwijshuisvesting door inzichtelijk te maken welke maatregelen genomen dienen te worden en deze te verankeren in beleidskaders en (integrale) huisvestingsplannen.
- Het stimuleren van het geschikt maken van plekken voor buitenonderwijs in natuurgebieden en andere natuurrijke gebieden in de omgeving van scholen en onderwijsinstellingen.
Nieuwe projecten binnen het voortgezet onderwijs denken minder in normatief bepaalde schoolpleinen en bieden de mogelijkheid om breder en daardoor ook groener te denken. We zien in de praktijk dat steeds meer projecten vanuit de omgeving worden ingevuld. Dat betekent dat de landschapsarchitect al vaak in de visiefase wordt betrokken. Integraliteit in denken is een belangrijke voorwaarde om een natuurlijke omgeving te creëren. Alle partners in het ontwerp- en bouwproces werken daarin vanaf de visiefase samen. Maar natuurlijk begint een groene omgeving met een groene en duurzame visie op het onderwijs. Het nieuwe boek Hoofd, Hart en Handen; fijne plekken voor gebruikers, laat zien dat veel scholen hun omgeving groen inrichten. Drie aansprekende voorbeelden:
De natuur krijgt verder volop de ruimte; in de gevels zijn nestplekken voor vogels ingemetseld en langs het terrein ligt een brede sloot met natuurlijke oevers, waardoor kikkers en salamanders makkelijker in en uit het water kunnen. Gezonde, natuurlijke en mooie leeromgevingen dragen bij aan een goede ontwikkeling.”
Het middenterrein stond vol met auto’s van docenten en buurtbewoners. De bestaande gebouwen moesten aangepakt worden, maar hadden een ruimtelijke kwaliteit die we graag wilden behouden. Hier maken we samen met de buurt de omgeving ook groener. De gemeente Utrecht en het ondernemingsfonds dragen ook middelen bij, zodat de tuin straks naadloos overvloeit in het hele gebied. De prachtige binnentuin wisselt gedurende het seizoen van kleur, maar altijd is één kleur dominant die prachtig afsteekt tegen de ruimtelijkheid van deze nieuwe leer- en werkomgeving. Het is een hele fijne plek voor studenten en omwonenden met een geweldige verblijfskwaliteit.”
Verzonken in de landschappelijke omgeving gaat het gebouw een vloeiende verbinding aan met de omliggende natuurlijke buitenruimtes zoals de waterspeelplaats, de groene geveltuinen en de natuurspeelplaats. Deze natuurlijke omgeving nodigt de kinderen uit om op hun eigen tempo te spelen, te onderzoeken en hun omgeving te verkennen.”
Lees verder op www.collectiefnatuurinclusief.nl/onderwijs.
