Beeld: Het gebouw rechts is de Jenaplanschool Noorderstroom, het gebouw links is de bibliotheek/buurthuis Het Waalhuis en daartussen het hof
In het nieuwe centrumgebied Hart van de Waalsprong in Nijmegen-Noord verrijst Hof van Holland, een nieuw ontmoetingspunt voor de wijk. Het project, onderdeel van het stedenbouwkundig plan van De Zwarte Hond, verbindt onderwijs, cultuur en dagelijkse voorzieningen in één wijkhart.
Hof van Holland bestaat uit twee gebouwen: Jenaplanschool Noorderstroom en het Waalhuis, waarin de bibliotheek en het buurthuis zijn gevestigd. Door deze functies te combineren ontstaat een plek waar kinderen, ouders, buurtbewoners en bezoekers elkaar gedurende de dag vanzelfsprekend ontmoeten. Daarmee is Hof van Holland meer dan een schoolgebouw; het is een sociaal ankerpunt in een wijk die nog volop groeit.
De oorspronkelijke opgave vroeg om één gebouw voor alle functies. De Zwarte Hond koos ervoor om het programma juist te verdelen over twee afzonderlijke volumes. Door beide gebouwen iets terug te leggen ten opzichte van de kavelranden ontstaat tussen school en bibliotheek-buurthuis een groot plein: het hof waaraan het project zijn naam ontleent.
Dit hof verbindt de omliggende woonbuurten met de voorzieningen en creëert een natuurlijke ontmoetingsplek voor leerlingen, ouders en wijkbewoners. De school ligt aan de Waalzijde, waar ook de fietsenstallingen zijn gesitueerd. Hierdoor blijft het hof volledig beschikbaar als verblijfsruimte. Bovendien is de fietsroute, die de school met de wijk verbindt, bij de school gescheiden van het autoverkeer. Dit zorgt voor een veiligere route, waardoor leerlingen zelfstandig naar school kunnen fietsen.
Beeld: Het gebouw rechts is de Jenaplanschool Noorderstroom, het gebouw links is de bibliotheek/buurthuis Het Waalhuis en daartussen het hof
De opzet laat zien hoe een onderwijsgebouw kan bijdragen aan de kwaliteit van de openbare ruimte. Rondom de school ontstaat een gevarieerde omgeving met ruimte voor zowel grotere groepen als kleinere, beschutte plekken. Ontmoeting beperkt zich daardoor niet tot binnen de school, maar vindt plaats in het hele gebied tussen en rondom de gebouwen.
De Jenaplanschool Noorderstroom is ontworpen vanuit het idee van samenkomen. Het gebouw is georganiseerd rond een centraal hart waarin de aula en het speellokaal zijn ondergebracht. Deze ruimtes vormen het sociale middelpunt van de school en bieden plek aan gezamenlijke activiteiten, vieringen en informele ontmoetingen. Grote puien verbinden het centrale hart met het schoolplein, waardoor binnen en buiten in elkaar overlopen.
Naast ontmoeting en samenkomen, stond ook toekomstbestendigheid centraal in het ontwerp. De school heeft een flexibele draagstructuur, waardoor de indeling van het gebouw ook in de toekomst eenvoudig kan worden aangepast aan veranderende onderwijsbehoeften.
Voor het Waalhuis is gekozen voor een vergelijkbaar flexibel systeem, opgebouwd uit betonnen vloeren, houten kolommen en een houten dak. Deze hybride constructie beperkt de CO2-uitstoot aanzienlijk. Een volledig houten constructie bleek niet haalbaar vanwege de akoestische eisen van het gebouw. Op de verdieping worden tegelijkertijd drie drumstellen gebruikt voor muzieklessen, terwijl daaronder de leeszaal van de bibliotheek juist een stille omgeving moet bieden. De zwaardere betonnen vloeren zorgen voor voldoende geluidsisolatie tussen beide functies.
"Hof van Holland verbindt onderwijs, cultuur en dagelijkse voorzieningen in één wijkhart"
De aandacht voor onderwijsgebruik is ook zichtbaar in de overgang tussen klaslokaal en buitenruimte. Op de begane grond doen de ruimtes tussen de ruim één meter diepe gevelpenanten dienst als veranda’s: beschutte verblijfsruimtes waar kinderen kunnen spelen, werken, elkaar ontmoeten of zich juist even terugtrekken. Geïntegreerde gevelbankjes maken deze plekken extra uitnodigend.
Zo wordt de buitenruimte actief onderdeel van de leeromgeving en ontstaat ruimte voor bewegen, ontmoeten en zelfstandig leren, zonder extra vierkante meters toe te voegen.
In Hof van Holland wordt onderwijs niet als een op zichzelf staande functie benaderd. De school maakt onderdeel uit van een bredere maatschappelijke infrastructuur waarin bibliotheek, buurthuis, openbare ruimte en dagelijkse voorzieningen elkaar versterken. Deze verweving sluit aan bij een ontwikkeling die op veel plekken in Nederland zichtbaar is: scholen worden steeds vaker gezien als een belangrijke schakel binnen de wijk. Niet alleen als plek voor onderwijs, maar ook als ontmoetingsplek voor gezinnen en buurtbewoners. In Hof van Holland krijgt die gedachte een ruimtelijke vertaling. Door onderwijs, cultuur en ontmoeting rondom een gemeenschappelijk hof te organiseren, ontstaat een omgeving waarin de school een vanzelfsprekend onderdeel wordt van het dagelijks leven in de wijk.
Kijk voor meer informatie op www.dezwartehond.nl.