Wat doe je als het dorpshuis na 70 jaar aan vervanging toe is? Dan bouw je een nieuw dorpshuis. Of je kan de gelegenheid aangrijpen om een multifunctioneel centrum te bouwen, waarin behalve het dorpshuis, (sport)verenigingen, zorgvoorzieningen, een bibliotheek en kinderopvang ook twee basisscholen onderdak krijgen – dat laatste doet de gemeente Neder-Betuwe in het dorp Dodewaard.
Tekst: Jan Jacob Mekes Beelden: Architecten VOORMORGEN
Een mooi streven: een plek waar jong en oud samenkomen, waar het dorpsgevoel wordt versterkt. Maar hoe krijg je al die partijen op één lijn? Peter Sluijs is als regisseur vanuit de gemeente sinds 2021 betrokken bij het project. Hij omschrijft zo’n proces als een zandloper: “De diverse partijen groeien in zo’n proces steeds meer naar elkaar toe – in het midden van de ‘zandloper’ komen ze echt samen. De uitdaging is vervolgens om de onderste helft van de zandloper zo smal mogelijk te houden.”
We beginnen bij de bovenkant van de zandloper. De gemeenteraad van Neder-Betuwe wilde een nieuw dorpshuis laten bouwen voor Dodewaard. Omdat budgetten in een kleiner dorp niet oneindig zijn, werd al snel de gelegenheid te baat genomen om verschillende faciliteiten onder één dak te brengen: een multifunctioneel centrum (MFC).
bbn adviseurs werd als projectmanager bij het project betrokken om binnen de kaders van het Programma van Eisen het ontwerptraject op te starten en te begeleiden naar een passend ontwerp. “Het was een mooie uitdaging om te kijken hoe we zo veel mogelijk ‘dubbel’ gebruik konden maken van de beschikbare meters”, vertelt Pierre van der Linden, die het project vanuit bbn begeleidt. “Na verschillende sessies met ontwerpteam en gebruikers is een situatie gecreëerd waarin diverse ruimtes multifunctioneel kunnen worden ingezet.”
"Uitgedaagd om 'dubbel' gebruik te maken van de beschikbare meters"
Om het gebouw zo multifunctioneel mogelijk in te kunnen zetten, wordt het gebouw ingedeeld in verschillende zones met afwijkende openingstijden. De centrale keuken is het ene moment beschikbaar voor de voetbalkantine, terwijl op andere momenten een van de twee scholen gebruik maakt van deze ruimte, of er worden maaltijden bereid voor ouderen. Ook de bibliotheek heeft een ontmoetingsfunctie voor het dorp, maar is ook beschikbaar voor de scholen in het gebouw.
“Je hebt dus te maken met verschillende looproutes en openingstijden in het gebouw”, licht Pierre toe. “Dan moet je kijken naar waar de juiste scheiding ligt tussen de gebruiksdelen, en hoe dat zich dan verhoudt tot de benodigde brandscheidingen en constructie. Daarbij is het van belang om iedereen op één lijn te krijgen. Om als inhoudelijk projectmanager iedereen aan boord te houden zit ik één dag in de week op het gemeentehuis. Dit helpt als er concessies gedaan moeten worden.”
In de verschillende fases van het traject is het zaak om de neuzen zo veel mogelijk dezelfde kant op te laten wijzen. “In het begin gaat dat bijna vanzelf – iedereen op beleidsniveau staat achter het project en wil ervoor gaan”, vertelt Peter. “Maar naarmate je meer de details in gaat, moet je meer gaan puzzelen.”
Zo was het aanvankelijk de bedoeling om één lerarenkamer te hebben voor de beide scholen, maar uiteindelijk heeft elke school toch z’n eigen lerarenkamer gekregen – maar wel met elkaar verbonden door een deur. En wanneer bij het naderen van de beheerfase de gebruiker steeds meer in beeld komt, komen nieuwe uitdagingen om de hoek kijken. “Soms wenst een specifieke gebruiker misschien toch een extra panelenwand – dan moet je goed kijken of dat in het gebouw past en ook aansluit op de behoeften van de andere gebruikers”, vult Pierre aan. Bbn heeft ook het beheerplan en de daarbij horende exploitatieberekeningen opgesteld. Bij een gebouw met zoveel verschillende functies is het van belang om hier in een vroeg stadium van het ontwerptraject mee aan de slag te gaan.
“Dat de diverse betrokken partijen op verschillende tempo’s werken, vormt wel een uitdaging”, zegt Peter. “Mensen van de school begrijpen dat je eerst een Programma van Eisen moet maken, terwijl de dorpshuisstichting het liefst zo snel mogelijk de eerste paal wil slaan.”
Uiteindelijk is het gelukt de zandloper onderin smal te houden. Peter: “Behalve dat een multifunctioneel centrum veel voordeliger is dan verschillende losse gebouwen, heb je ook minder leegstand en meer reuring in je dorp. Zo heeft Dodewaard straks een plek waar dorpelingen van jong tot oud elkaar kunnen ontmoeten, sporten of een boek lezen. Veel meer dan alleen een school of dorpshuis dus.”
Inmiddels is een aannemer, uit het dorp zelf, gecontracteerd op basis van de door bbn opgestelde ontwerpteam- en realisatieovereenkomst. Momenteel wordt door architect en adviseurs, samen met de gecontracteerde aannemer en installateur, de bouw voorbereid. Het streven is om halverwege 2025 te kunnen starten met de uitvoering, zodat het MFC medio 2026 kan worden opgeleverd. Gedurende het proces blijft bbn de bouw begeleiden en communicatie faciliteren met de toekomstige gebruikers van het MFC.
Kijk voor meer informatie op www.bbn.nl.