Een horecakeuken, een fietsenwerkplaats, houtbewerking. Hoe combineer je deze dynamiek met de rust en geborgenheid die leerlingen in het speciaal onderwijs nodig hebben? Het Drechtster College laat het antwoord zien: met vier kleine leefwerelden binnen één schoolgebouw. “Het concept werkt zoals we hebben bedacht.”
Tekst: Anje Romein Fotografie: Lucas van der Wee
Het Drechtster College in Dordrecht maakt deel uit van Stichting Yulius Onderwijs en biedt voortgezet speciaal onderwijs aan circa 180 leerlingen, zowel op vmbo-niveau als binnen de Arbeidsgerichte Leerweg. Leerlingen die meer dan gemiddeld behoefte hebben aan structuur, veiligheid en een prikkelarme omgeving. Tegelijkertijd wil de school ze alle ruimte bieden om zich te ontwikkelen en hun talenten te ontdekken.
De zoektocht naar een geschikte kavel voor nieuwbouw gaat al terug tot 2018. De locatie werd gevonden aan de Karel Doormanweg in Dordrecht, waar Yulius Onderwijs twee scholen onder één dak kon samenbrengen. De onderwijsvisie en een uitgebreid Programma van Eisen vormden de basis voor het ontwerp van RoosRos Architecten. Architect Mark Boschman: “Twee tegenstellingen stonden centraal: rust versus dynamiek en ruimtelijk versus compact.
“Twee tegenstellingen stonden centraal: rust versus dynamiek en ruimtelijk versus compact” – Mark Boschman, architect
Die wensen hebben we vertaald naar een gebouw met een licht, centraal atrium waarop twee vleugels aansluiten. De vleugel aan de parkzijde bestaat uit vier leefwerelden, de vleugel aan de straatkant is bestemd voor Het Bedrijf, met daarin het praktijkonderwijs. Het denken vanuit leefwerelden was een wens van de school. Voor ons was het een nieuw concept.”
Elke leefwereld bestaat uit drie of vier basisplekken rond een centraal leefplein, met toegang tot een tuin of dakterras. Hier hebben maximaal vijftig leerlingen hun vaste thuisbasis. “Het zijn eigenlijk vier minischooltjes”, vertelt Harm Knijff, manager Huisvesting bij Yulius Onderwijs. “Elke leefwereld heeft een eigen ingang en biedt veiligheid, rust en een plek om je te concentreren. Die positieve sfeer van geborgenheid heeft ook een positief effect op het aantal incidenten: dat is gedaald.”
“Het zijn eigenlijk vier minischooltjes”- Harm Knijff, manager huisvesting bij Yulius Onderwijs
Bij een degelijk nieuw onderwijsconcept is ook de inrichting essentieel. Daarom haalde Yulius Onderwijs de aanbesteding voor het interieurontwerp naar voren. De keuze viel op GlobalFacilities, dat een totaalconcept voor het interieur ontwikkelde. “Voor ons als interieurontwerpers is het voornaam om al zo vroeg bij het proces betrokken te raken, het is echter wel een uitzondering dat een opdrachtgever dit ook daadwerkelijk zo vroeg in het proces oppakt”, vertelt Petra van Oosterhout van GlobalFacilities. “Het grote voordeel is dat gebouwontwerp en inrichting optimaal op elkaar kunnen worden afgestemd.”
Het interieur is gebaseerd op de principes van biophilic design: ontwerpen vanuit de menselijke behoefte aan contact met de natuur. Dat is zichtbaar in de kleuren, materialen en vormen. Groen- en aardetinten voeren de boventoon, robuust eikenhout en afgeronde meubelvormen zorgen voor een zachte, Scandinavische uitstraling. Midden in het lichte atrium staat een gigantische boom als blikvanger.
“Het grote voordeel is dat het gebouwontwerp en inrichting optimaal op elkaar kunnen worden afgestemd”- Petra van Oosterhout, Global Facilities
Ook de inrichting van de leefwerelden draagt bij aan het onderwijsconcept. De basisplekken en leefpleinen staan niet los van elkaar, maar vormen samen een flexibele leeromgeving. Dankzij grote glazen schuifpuien houden docenten vanuit de basisplekken zicht op leerlingen die zelfstandig op het leefplein werken. “De leefwerelden zien er in de basis hetzelfde uit, maar de inrichting is niet statisch”, zegt Petra. “Stoelen en tafels zijn verrijdbaar. Docenten hebben de vrijheid om hun basisplekken naar eigen inzicht in te richten en gedurende het schooljaar veranderingen aan te brengen als dat beter bij een werkvorm past.”
Yulius Onderwijs wist financiële ruimte vrij te maken boven op het gemeentelijke bouwbudget. Dat is volgens de betrokkenen goed te zien. Mark: “Er is gekozen voor kwaliteit. Met veel daglicht, groen en verbindingen met buiten, zoals naar de dakterrassen met pergola’s. Bij alles staat de leerling centraal. Het is een veilige plek waar leerlingen zich kunnen ontwikkelen.”
Ook de inpandige gymzaal op de eerste verdieping is prikkelarm. Hier niet het gebruikelijke drukke lijnenspel op de vloer, maar ledlijnen die oplichten voor elke gewenste sport. “Technisch was dat een hele uitdaging”, vertelt Harm. Akoestische doeken dempen het geluidsniveau. Bijzonder is ook de gezamenlijke kleedruimte zonder genderonderscheid, met individuele, volledig afsluitbare kleedhokjes. “Daar was ik in het begin wat sceptisch over, maar het werkt prima.”
Een nieuw gebouw, een ander onderwijsconcept en een nieuwe manier van werken: het vraagt ook iets van de docenten. De flexibele basisplekken en leefpleinen bieden veel mogelijkheden, maar het is aan de docenten om die in de dagelijkse onderwijspraktijk te benutten. “Als je veertig jaar klassikaal onderwijs gewend bent, is dat natuurlijk wennen”, zegt Harm. Toch overheerst ruim een jaar na de ingebruikname de tevredenheid. “Ik denk dat we met trots kunnen vaststellen dat de school precies functioneert zoals we vanaf de eerste schets voor ogen hadden. We hebben onze droom waar kunnen maken.”
Kijk voor meer informatie op roosros.nl en op globalfacilities.nl.