De staalconstructie, het dak, de fundering en de muren tussen de lokalen. Dat waren de enige restanten van het gebouw waarin de Bethelschool in Waddinxveen gehuisvest moest worden. Binnen deze kaders is een eigentijds, duurzaam, transparant gebouw opgetrokken. Na vier jaar intensief gebruik oogt het nog bijna als nieuw.
Tekst: Anje Romein Fotografie: Kees Rutten
Waddinxveen is een van de snelst groeiende gemeenten van Nederland. Het Zuid- Hollandse dorp is in trek bij jonge gezinnen en dus is er behoefte aan onderwijs. Ook de christelijke Bethelschool ervaart die groei en vroeg de gemeente jaren geleden al om nieuwe huisvesting voor uitbreiding en buitenschoolse opvang. Na meer dan tien jaar wachten – ook andere scholen klopten bij de gemeente aan – kreeg de Bethelschool een schoolgebouw uit 1971 aangewezen om grootscheeps te renoveren. “Renovatie heeft als voordeel dat je niet hoeft te heien of beton moet storten”, zegt directeur Aart Jan Damsteeg. “Je kunt sneller bouwen en de bestaande kaders geven je richting mee. De ijzerconstructie, het dak, de vloer en de muren tussen de lokalen zijn hergebruikt. Duurzaam en kostenbesparend dus.”
Voor de renovatie was 70 procent van het nieuwbouwbudget beschikbaar. Een tegenvaller daarbij was de ontdekking van achterstallig onderhoud aan het gebouw van meer dan drie ton. De gemeente kocht dat deels af, maar er was onvoldoende geld voor een warmte-terugwin-installatie en een warmtepomp. “Toch hebben we een duurzame basis kunnen leggen”, zegt Aart Jan niet zonder trots. “Er is vloerverwarming, het gebouw is goed geïsoleerd en er zit een prima ventilatiesysteem in dat de CO2-norm netjes op peil houdt. Nadeel is, dat er bij hitte te warme lucht en bij strenge vorst te koude lucht naar binnen stroomt. Dan ga ik persoonlijk het dak op en zet ik het systeem uit. Gelukkig komt dat zelden voor.” Onlangs kwam er goed nieuws uit de lokale politiek.
Foto: Aart Jan Damsteeg (l) en Cornelis Zoeteman
Op aandringen van de gemeenteraad zijn er in het huisvestingsplan duurzaamheidsmaatregelen opgenomen voor de vier scholen in Waddinxveen die indertijd geen nieuwbouw kregen maar moesten renoveren. Aart Jan: “Dat betekent dat we een volgende stap kunnen maken in duurzaamheid. Ik denk dat we kiezen voor zonnepanelen en een warmtepomp.”
Terug naar de renovatie. Voor het ontwerp viel de keuze op architect Gert Arkema van ARCOM, die ook het bouwmanagement op zich nam. “Een krachtige combinatie”, vindt Aart Jan. “Zeker met het oog op ons krappe budget was een stukje nuchterheid en praktisch denken nodig. Daarnaast wilde ik een architect die samen met het team een plan zou maken. Vooraf hebben we met elkaar goed nagedacht over praktische routes en logische groeperingen van functies in het gebouw.”
Door het behoud van de muren tussen de lokalen, hebben deze hun ruime afmeting uit de jaren zeventig behouden – nog zo’n voordeel van renoveren. De school is transparant en licht en heeft een nieuw hart gekregen. Twee patio’s kregen een nieuwe functie. De ene is met een overkapping omgebouwd tot gemeenschappelijke aula/leerruimte: het hart.
Aan de zijkanten zijn open cabines gemaakt waar leerlingen apart of in groepjes kunnen lezen of werken. In de andere patio zijn moestuintjes aangelegd en een plek om buiten te lunchen. De school heeft een houten pui en ook binnen is veel hout verwerkt – grenen. Om de gewenste rust te creëren is gekozen voor verschillende tinten groen.
"Leerkrachten hebben recht op een schoon gebouw"
De school is inmiddels vier jaar in gebruik, maar oogt nog fris, opgeruimd en schoon. Dat is mede te danken aan de prettige eigenschappen van de nora rubberen vloerbedekking. “Het grote voordeel van onze rubberen vloeren is de lange levensduur en het beperkte onderhoud”, zegt Cornelis Zoeteman van Interface.
“Zo is er in tegenstelling tot andere harde vloeren geen waslaag of polymeer nodig. De vloer is bestand tegen zeer intensief gebruik. De vloer is ongelast verwerkt als één vlak. Dat oogt niet alleen mooi, maar zorgt ook voor minder vuil en stof in de naden.” Aart Jan kan dit alleen maar beamen. Hij is zeer te spreken over de onderhoudsvriendelijke vloer in combinatie met akoestische plafondplaten. Voor reiniging is een schrob-zuig-apparaat aangeschaft en de schooldirecteur kan het soms niet laten er zelf even een rondje mee te lopen. “Ik vind dat gewoon leuk om te doen”, lacht hij. “Je ziet meteen resultaat, doordat je het vuil niet verspreidt, maar echt weghaalt. Ik vind het belangrijk dat dit gebouw mooi en schoon blijft. Leerkrachten hebben daar recht op, het vak is al ingewikkeld genoeg. Het complete plaatje van rust, reinheid, overzicht en een prettige akoestiek zorgen ervoor dat mensen hier met plezier werken.”
De Bethelschool houdt van groen, ook buiten. Het schoolplein is klimaatadaptief. Er is een gescheiden rioolsysteem aangelegd, waarbij het regenwater via een groot ondergronds bassin de sloot inloopt. Op het ruim bemeten terrein rond de school is een schooltuin gemaakt met stoere houten speelrekken.
Ondertussen groeit Waddinxveen onverminderd door. Aart Jan: “We hebben nu 309 leerlingen en dat is eigenlijk ons maximum. Het handvaardigheidslokaal is al een gewoon leslokaal geworden. Van het fietsenhok gaan we binnenkort een werkplaats maken. We blijven zoeken naar uitbreidingsmogelijkheden, want kinderen niet toelaten, dat is geen optie.”
Kijk voor meer informatie op www.interface.com.