Transformatie Herta Mohr Leiden; slimme ingreep leidt tot ruimtelijke kwaliteit

Foto: Bart van Kampen

“Ik heb zelf les gehad van de oorspronkelijke architect Joop van Stigt en daarom is het zo mooi dat ik als architect met zijn gebouw mocht werken,” opent partner-architect Bart van Kampen van De Zwarte Hond. De universiteit Leiden selecteerde het bureau om Cluster Zuid te transformeren, inmiddels bekend als het Herta Mohr gebouw. De naam van het gebouw verwijst naar de Egyptologe Herta Mohr, waarbij het de eerste keer is dat een Leids universiteitsgebouw naar een vrouwelijke wetenschapper wordt vernoemd. Bart: “Joop had een sterke visie op structuralisme en die visie wilde ik bewaren. Ik heb me verdiept in hoe hij dit gebouw heeft bedacht en zijn visie op structuralisme gebruikt om een nieuwe laag aan het gebouw toe te voegen. Niet door hem te kopiëren, maar door het gebouw opnieuw te interpreteren. 

Structuralistische maatvoering

Eind jaren ’70 ontwierp Joop van Stigt Cluster Zuid voor de faculteit der geesteswetenschappen van de Universiteit Leiden. Het gebouw valt op door zijn structuralistische maatvoering, die aansluit bij de ‘korrel van de stad’ en zichtbaar is in een strak grid van paddenstoelvormige betonnen kolommen. Bart legt verder uit: “Het gebouw bestaat uit zeven individuele ‘huizen’, elk met de breedte van twee Leidse grachtenpanden. Het middelste huis hebben we vervangen door een nieuw centraal hart met één grote hoofdentree. Vanuit deze centrale hal kan iedereen zich oriënteren. Dit centrale hart stimuleert het ‘community-gevoel’ en de kennisuitwisseling die zo cruciaal is voor het wetenschappelijk bedrijf. Het gebouw biedt nu meer dan 700 onderwijs- en zelfstudieplekken, twee hoorcollegezalen, werk- en vergaderkamers, common rooms en de bibliotheken van het Afrika-Studiecentrum Leiden en Midden-Oostenstudies. 

Van gesloten naar open

“Het gebouw is gerenoveerd en vergroot van 7.850 naar 11.400 m²”, vertelt Bart. “De hele tweede verdieping is vernieuwd en het gebouw is uitgebreid met een achtste huis, uitgevoerd in geanodiseerd aluminium. Bijzonder zijn ook de opengewerkte diagonalen, waardoor de oorspronkelijk donkere huizen met het centrale atrium verbonden zijn.

De hal heeft een dak dat veel daglicht binnenlaat, waardoor een prachtige binnenruimte is ontstaan. Aan de straatkant hebben we ook grote ramen gemaakt, zodat het een licht gebouw is geworden. Het is van een gebouw met gesloten straatjes een open gebouw geworden, waar om het atrium heen de logistiek is georganiseerd en iedereen visueel verbonden is. Bedenk dat in het nieuwe deel 50% van de kosten in installaties is gaan zitten.

Foto: Interieurbouw Harryvan

De interieurbouwer Harryvan heeft de latten hier opgehaald en in de sociale werkplaats in Hoogezand Sappemeer door de mensen daar laten bewerken. Alle spijkertjes zijn eruit gehaald en er zijn in de fabriek grote elementen van gemaakt, die bestaan uit planken van 1.80 meter. In de centrale hal hebben we ze als houten elementen aan de wanden hergebruikt.