De zomers worden in Nederland steeds warmer en droger. De risico’s op drinkwatertekorten nemen daardoor fors toe. En toch spoelen we met z’n allen dagelijks miljoenen liters kraanwater door de wc. Dat kan en moet anders, stellen de initiatiefnemers van de Bouwtafel Waterzuinige Wijken. Hun missie is om waterzuinig bouwen en verbouwen tot nieuwe landelijke standaard te maken. Maar daarvoor is nog een lange weg te gaan.
Drie jaar geleden is de Bouwtafel Waterzuinige Wijken opgericht. Meer dan zestig publieke en private partners uit de bouw-, installatie- en watersector werken hierin samen aan een toekomst waarin slim en zuinig met drinkwater wordt omgegaan, om zo een dreigende drinkwatercrisis en -congestie te voorkomen. De bouwtafel brengt bestaande oplossingen in kaart, ontwikkelt praktische hulpmiddelen en lobbyt voor duidelijke richtlijnen. Met de hele keten werkt de bouwtafel bovendien aan voorbeeldprojecten om te laten zien dat waterzuinig bouwen nu al kan.
Maximaal 100 liter per persoon
Ongeveer 75% van ons drinkwater gaat naar woningen. Een groot deel hiervan wordt gebruikt voor het doorspoelen van de wc, het draaien van wasjes en douche- en badgebruik. Een gemiddeld persoon verbruikt hiermee ongeveer 120 liter per dag. Volgens de mensen van de bouwtafel kan dat makkelijk met 20 liter naar beneden worden gebracht. Ook met de huidige oplossingen in de markt. Om dit handen en voeten te geven, heeft de bouwtafel de Richtlijn Waterzuinig Wonen (WZW) opgesteld.
Timmermans: ‘Het doel van de WZW-richtlijn is om op een uniforme en schaalbare wijze invulling te geven aan de doelstelling om maximaal honderd liter drinkwater per persoon per dag te gebruiken. Dat kan door toepassing van waterzuinig sanitair, door toepassing van collectieve oplossingen die beheerd worden door één partij, en door toepassing van individuele oplossingen op woningniveau.’ Aan al deze oplossingen zitten echter de nodige haken en ogen, weet Timmermans. Een drinkwatertransitie is volgens haar nodig om definitief de omslag te maken naar waterzuinige wijken.
Wet- en regelgeving
Een aantal zaken belemmeren nu nog een snelle oplossing van onze drinkwatertekorten. Dat begint met de huidige wet- en regelgeving, zoals het ontbreken van verplichte waterbesparende bouwvoorschriften in het Besluit bouwwerken leefomgeving. Het Rijk is simpel gesteld bang voor vervuiling van het drinkwater bij toepassing van waterzuinige oplossingen zoals grijswater- en hemelwatersystemen. Het Rijk is hierdoor tot nu toe terughoudend met het aanpassen van wetten en regels.
Een tweede belangrijk struikelblok is volgens Timmermans de lage drinkwaterprijs. ‘Drinkwater is heel goedkoop. Daardoor is er geen businesscase rond te rekenen waar het waterzuinige oplossingen in de bouw betreft. De vraag is dan ook: wie pakt de rekening op van al die waterbesparende toepassingen? Pas als er grote investeringen moeten worden gedaan voor uitbreiding van ons drinkwaternet en/of van de afvalwaterketen, worden de rekensommen anders.’
Drinkwatercongestie
Toch neemt de druk toe om waterbesparende oplossingen in de bouw toe te passen, weet Timmermans. ‘In steeds meer gebieden kan de druk op de kraan tijdelijk minder worden tijdens droge periodes. Steeds meer drinkwaterbedrijven krijgen bovendien te maken met reserveproblemen. Ze kunnen niet meer aan de wettelijke reserveverplichting van 10% voldoen. De consequentie is dat bedrijfsaansluitingen worden geweigerd, met flinke economische schade als gevolg. Dat zet druk op de ketel. Op termijn kunnen de tekorten ook gevolgen hebben voor de woningbouw. Zonder drinkwateraansluiting kun je nu eenmaal geen huis opleveren.’
Manifest Waterzuinige Wijken: versnel waterbesparing in nieuwbouw
De Bouwtafel Waterzuinige Wijken roept met een manifest op om waterbesparing in nieuwbouw sneller de norm te maken. Door de groeiende druk op de drinkwatervoorziening is drinkwater niet langer vanzelfsprekend. Waterzuinig bouwen kan het drinkwatergebruik per woning met wel 45% verminderen. Het manifest, dat op 16 juni is aangeboden aan Tweede Kamerleden, benadrukt dat watercongestie een groeiende bedreiging vormt voor woningbouw en economische ontwikkeling. Om dit voor te zijn, wil de bouwtafel met de overheid en markt-partijen bouwen aan waterzuinige wijken van de toekomst.
Nieuwe winbronnen kunnen het probleem oplossen, maar provincies zijn terughoudend met het verstrekken of uitbreiden van vergunningen, omdat het water ook belangrijk is voor de natuur en andere partijen, zoals de agrarische sector. Daarnaast wordt het steeds lastiger, en duurder, om het water goed schoon te krijgen. En dus wordt er steeds nadrukkelijker naar de bouw gekeken om meer waterzuinig te bouwen. Woningcorporaties, ontwikkelaars en gemeenten zullen hier samen de schouders onder moeten zetten, stelt Timmermans.
‘Gelukkig zijn er koplopers zoals Wonion en Ymere die hier al bewust mee bezig zijn. Deze corporaties lopen voorop in duurzaam en toekomstbestendig waterbeheer door, elk op hun eigen manier, te innoveren rondom waterzuinig en ‘waterpositief’ bouwen.’ Ook andere corporaties en ontwikkelaars tonen volgens Timmermans steeds meer interesse in waterzuinig bouwen. ‘Dat is goed, want watercongestie wordt na netcongestie de volgende bottleneck voor de bouw. Dat kunnen we beter voor zijn, door nu al extra maatregelen te nemen.’
Samenwerking
Haar advies aan corporaties, ontwikkelaars en gemeenten: ‘Sorteer voor op dit probleem. Lees je in op onze website en in onze gezamenlijk opgestelde hulpmiddelen en zoek uit wat voor jouw organisatie de beste oplossingen zijn. En werk samen met andere partijen. Niemand kan dit probleem eigenhandig oplossen, we zullen het echt samen moeten doen.’
