Sport is de stille motor van gezonde, duurzame en sociale gemeenten. Het vormt het fundament voor een weerbare en verbonden samenleving. Aan gemeenten de schone taak om die maatschappelijke kracht van sport optimaal te benutten. En dat begint met goed beleid. De adviseurs van ICS helpen gemeenten hierbij graag op weg. Met een speciaal Noodpakket Sport vragen ze de komende tijd op ludieke wijze aandacht voor dit belangrijke thema.
Cristan Segers, Senior adviseur bij ICSadviseurs
De gemeenteraadsverkiezingen staan voor de deur. Daarna breekt een tijd aan van nieuwe raden, nieuwe wethouders en nieuwe plannen. Plannen die vragen om scherpe keuzes op het gebied van wonen, welzijn en gezondheid. Gemeenten moeten hierbij volgens de adviseurs van ICS ook nadrukkelijk oog hebben voor de maatschappelijke waarde van sporten en bewegen. Deze thema’s moet verweven worden in het gemeentelijk beleid en uitgewerkt in een Integraal Huisvestingsplan (IHP) Sport en Bewegen.
‘Sport is de motor van een vitale gemeente’, stelt Cristan Segers, senior adviseur bij ICS. ‘Sport verbindt, voorkomt en versterkt. Het is een basisvoorziening, net zo essentieel als scholen, buurthuizen en zorgcentra. Goed dus dat sport en bewegen nadrukkelijk een plek hebben gekregen in het coalitieakkoord. Met aandacht voor preventie, gezondheid en ontmoeting. Met minder regeldruk voor verenigingen en hopelijk straks méér financiële investeringsmogelijkheden voor accommodaties.’
Sport is de motor van een vitale gemeente, het verbindt, voorkomt en versterkt
Cristan Segers, Senior adviseur bij ICSadviseurs
Noodpakket Sport
Segers ziet het coalitieakkoord als een mooie voorzet aan gemeenten om sport een vaste plek aan de onderhandelingstafel te geven. ‘Het is goed dat de overheid de maatschappelijke waarde van sport expliciet erkent, maar het is aan de gemeenten om hier ook echt invulling aan te geven. Zij zijn verantwoordelijk voor goed sport- en accommodatiebeleid. Vanuit ICSadviseurs helpen we wethouders en beleidsmedewerkers graag op weg om te komen tot goede plannen hiervoor.’
Michel de Boer, Senior adviseur Sport en Beweegaccommodaties
Het Noodpakket Sport is voor de adviseurs van ICS een mooi middel om het gesprek met gemeenten te openen over de meerwaarde van sportvoorzieningen voor de samenleving. In het pakket onder andere een fluitje, een meetlint, een bierviltje en een badeend. En uiteraard een korte gebruiksaanwijzing hoe het pakket te gebruiken, met slimme tips en uitleg over hoe gemeenten kunnen omgaan met hun sportvastgoed.
‘Het noodpakket is een beetje een gimmick, maar wel een gimmick met een serieuze ondertoon’, stelt Michel de Boer, senior adviseur Sport en Beweegaccommodaties. ‘De uitdagingen op het gebied van sport mogen dan verschillen per gemeente, de onderliggende vraag is overal hetzelfde: hoe houden we sport dichtbij en voor iedereen betaalbaar en toegankelijk? Die vraag zal de komende jaren door alle Nederlandse gemeenten beantwoord moeten worden.’
Gemeenten staan de komende jaren aan de lat om te komen tot toekomstbestendige sportaccommodaties
Michel de Boer, Senior adviseur Sport en Beweegaccommodaties
Maatschappelijke uitdagingen
In een IHP Sport komen diverse maatschappelijke uitdagingen samen. Niet alleen moet iedereen kunnen sporten, er moet ook gewerkt worden aan leefbare wijken en gezonde leefomgevingen. Dat vraagt om de nodige onrendabel investeringen vanuit de gemeenten. Zowel in accommodaties als in de openbare ruimte. Segers: ‘Gemeenten moeten de komende jaren onrendabel investeren om rendabele wijken te maken. Dat betekent meer investeren in voorzieningen en aanbod in wijken met een lage sociaaleconomische status. Zo kunnen gemeenten extra sturen op leefbaarheid in de hele stad.’
Monique de Tombe, Senior adviseur maatschappelijk vastgoed
De uitdaging hierbij is om ruimte voor sport te verbinden met andere beleidsterreinen, stelt Monique de Tombe, senior adviseur maatschappelijk vastgoed. ’We hebben nieuwe plekken nodig voor sport en bewegen. Geen accommodaties met een hek eromheen, maar open uitnodigende plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en waar sport, preventie en gemeenschapszin bij elkaar komen. Dat vraagt om verbinding tussen verschillende domeinen en ontschotting bij gemeenten. Er zal echt integraal naar de opgaven gekeken moeten worden.’
We hebben nieuwe plekken nodig die ons verleiden tot bewegen en ontmoeten
Monique de Tombe, Senior adviseur maatschappelijk vastgoed
Inzicht in portefeuille
Een goede langetermijnvisie is belangrijk bij het opstellen van een IHP Sport. En juist daar knelt de schoen bij veel gemeenten. De Boer: ‘Er wordt vaak niet verder gekeken dan de huidige bestuursperiode. Het is nog te vaak pleisters plakken. Er wordt in de ene wijk een sporthal verduurzaamd en in de andere wijk een gymzaal bijgebouwd, maar er wordt te weinig gekeken naar de totale vastgoedportefeuille en de samenhang tussen accommodaties. Er wordt te weinig gekeken naar kansen voor multifunctioneel ruimtegebruik en mogelijkheden in de openbare ruimte. Steeds meer mensen sporten en bewegen namelijk in de openbare ruimte.’
Inzicht in de vastgoedportefeuille is volgens Segers een eerste vereiste bij het opstellen van een IHP Sport. ‘Wethouders en beleidsmedewerkers moeten weten wat ze hebben en wat er op hen afkomt. Het is daarom verstandig om eerst te vertragen, voordat we gaan versnellen. Eerst moeten we uitzoomen en kijken wat er nu precies leeft in een gemeente en wat de condities zijn van de verschillende accommodaties. Wat is er nodig? Wat kan blijven? Wat moet anders? Pas als dat duidelijk is, kunnen we op een goede manier invulling geven aan een IHP Sport.’
Maatwerk
Een IHP Sport moet volgens de adviseurs van ICS niet gemaakt worden achter een bureau, maar lokaal, met de gemeenten én de gebruikers. Segers: ‘De uitdagingen in dorpen en steden zijn divers. In groeigemeenten is elke vierkante meter kostbaar. Woningbouw krijgt daar veelal voorrang op sport.’ Die druk op de ruimte biedt volgens Segers een uitdaging, maar ook een kans. ‘We moeten leren omdenken. Wat als we scholen en sportparken combineren? Wat als een sportpark ook een ontmoetingsplek wordt, een plek waar de wijk samenkomt? En wat als we binnensport combineren met zorg? Dat soort combinaties worden steeds belangrijker.’
In krimpregio’s spelen volgens Segers weer andere uitdagingen. Daar krijgen sportverenigingen te maken met minder leden, minder gebruikers en stijgende kosten. Het sluiten van voorzieningen lijkt dan een logisch oplossing, maar voelt vaak als verlies. ‘Juist in die gemeenten helpt het om slimmer te organiseren, slimmer samen te werken en slimmer te delen’, stelt Segers. ‘Een IHP Sport kan hierbij als leidraad dienen. Hiermee maken gemeenten keuzes vanuit overzicht. Zo worden keuzes minder spannend en beter uitlegbaar.’
Slim investeren
Welke keuzes gemeenten ook maken, sportaccommodaties vragen de komende jaren veel investeringen. Er zal immers volop verduurzaamd, genoveerd en gebouwd moeten worden om de voorraad op peil te houden. Slim investeren loont hierbij, stelt De Tombe. ‘We kunnen de maatschappelijke kosten van zorg en onderwijs omlaag brengen als we voor slimme combinaties kiezen en partijen bij elkaar brengen. Maar dan moeten we aan de voorkant wel investeringen doen en domein overstijgend naar de verschillende opgaven kijken.’
De Boer: ‘Gemeenten staan de komende jaren aan de lat om te komen tot goede, toekomstbestendige sportaccommodaties. ICSadviseurs wil hier graag een steentje aan bijdragen. Wij helpen gemeenten bij het creëren van ruimte voor sport en bewegen. Dat doen we met onderzoek en advies, met procesbegeleiding en met bouwprocesmanagement. Door onze expertise en integrale visie op gemeentelijk vastgoed kunnen we sportaccommodaties koppelen aan maatschappelijke beleidsdoelen zoals gezondheid, participatie en leefbaarheid.’
Verder kijken dan stenen en cijfers
De komende bestuursperiode biedt volgens Segers volop kansen voor gemeenten. Voor gezondere inwoners en sterkere verenigingen. ‘Dat vraagt om leefbare wijken waar mensen elkaar ontmoeten en kennen. En dat begint bij bestuurders die verder kijken dan de stenen en de cijfers. Bestuurders die zien wat er gebeurt op dat sportveld, in dat zwembad en in die kantine. Wij gaan vanuit ICSadviseurs graag het gesprek aan met de nieuwe wethouders en beleidsmedewerkers. Want ruimte voor sport is in onze ogen ruimte voor iedereen.’
