De overheid herziet de financiering van de intensieve zorg thuis. De ambitie is een zorgsysteem dat beter aansluit op het dagelijks leven van mensen, waarin de gemeenschap een grotere rol speelt en de zorg ook op de lange termijn betaalbaar en toekomstbestendig blijft. Deze ontwikkeling heeft grote gevolgen voor toekomstige gebruikers, vastgoed, dienstverlening en de organisatie van intensieve zorg. In een whitepaper kijkt HevoFame vooruit naar de gevolgen voor zorgorganisaties.
‘De impact hiervan voor zorgorganisaties is aanzienlijk. Voor bestaande aanbieders betekent deze omslag dat vertrouwde vastgoed- en exploitatiemodellen hun vanzelfsprekende financieringsbasis deels verliezen. Diensten die ooit integraal onderdeel waren van het zorgaanbod, zoals diensten rond eten en drinken, kunnen bovendien niet langer automatisch worden georganiseerd. Dit heeft grote invloed op de manier waarop zorgorganisaties zijn georganiseerd en daarmee op hun strategisch vastgoedbeleid.’
Nieuw handelingsperspectief
In de gloednieuwe whitepaper ‘Van alles voor iedereen naar samen met elkaar’ kijkt Schokker naar de gevolgen van de herziening van MPT en VPT voor de dienstverlening van zorgorganisaties. Hij brengt vastgoedrisico’s en kansen in kaart, schetst mogelijk nieuwe concepten en innovatierichtingen en komt met een aantal concrete aanbevelingen. ‘Met de whitepaper willen we zorgorganisaties een handelingsperspectief bieden in een turbulente tijd. De hele sector krijgt hiermee te maken. Wij brengen de opgaves in beeld en nemen organisaties mee in wat er op hen afkomt.
Met de nieuwe financieringssystematiek verschuift volgens Schokker het uitgangspunt van organisatieperspectief naar het mensperspectief. ‘Zorg en ondersteuning volgen de persoon en zijn of haar netwerk. Wonen, zorg en aanvullende diensten worden expliciet van elkaar onderscheiden, met meer ruimte voor maatwerk en eigen regie.’ De herziening is hiermee veel meer dan een financiële ingreep, stelt Schokker. ‘We staan echt voor een fundamentele koerswijziging in hoe de zorg is georganiseerd: niet langer als een besloten professionele aangelegenheid, maar als onderdeel van het dagelijks leven en de gemeenschap rondom mensen met een zorgvraag.’
Gevolgen voor het vastgoed
De herziening van het MPT en VPT heeft volgens Schokker grote gevolgen voor het vastgoed. ‘Waar deze financieringsvormen jarenlang een stabiele onderlegger boden voor geclusterde en gespikkelde woonzorgconcepten, valt die vanzelfsprekendheid nu weg. Dat raakt niet alleen de exploitatie, maar ook de functie, inrichting en positionering van de huisvesting. Hierdoor ontstaat een direct financieel risico op niet-rendabele vierkante meters binnen de bestaande portefeuille.’
Toch ziet Schokker in de transitie juist ook kansen om bestaande vastgoedconcepten te herijken en beter aan te laten sluiten bij de diversiteit aan zorgvragen, leefwijzen en maatschappelijke ontwikkelingen. Zo komt er meer ruimte voor verschillende leefwijzen, culturele diversiteit en maatwerk. Ook liggen er kansen voor nieuwe exploitatie- en samenwerkingsmodellen en kunnen maatschappelijke en buurtgerichte functies versterkt worden. De noodzaak tot herijking stimuleert bovendien investeringen in flexibiliteit en herbruikbaarheid van vastgoed.
Aanbevelingen
De aangekondigde veranderingen vragen volgens Schokker om tijdige en strategische voorbereiding op de aanstaande transitie. ‘Het gaat niet om een eenmalige aanpassing, maar om een samenhangende heroriëntatie op de huisvesting, dienstverlening en samenwerking.’ In de whitepaper doet Schokker enkele aanbevelingen waarmee zorgorganisaties de impact van de veranderingen inzichtelijk kunnen maken.
Schokker: ‘Start met een integrale vastgoedaudit en ontwikkel een expliciete dienstverleningsstrategie. Investeer doelgericht in netwerken en partnerschappen en betrek bewoners, familie en naasten vanaf het begin bij nieuwe ontwikkelingen in dienstverlening en huisvesting.’ Zorgorganisaties doen er volgens Schokker goed aan om de transitie te zien als kans om toekomstbestendige woonvormen te ontwikkelen. ‘Ga hierover vroegtijdig in gesprek met het zorgkantoor om zicht te krijgen welke woonzorgconcepten straks daadwerkelijk worden gecontracteerd. Dat voorkomt financiële onzekerheid, verkleint investeringsrisico’s en creëert ruimte om woon- en zorgconcepten te ontwikkelen die aansluiten bij de toekomstige vraag.’’
Zorgorganisatie van de toekomst Deze transitie vraagt volgens Schokker om meer dan een aanpassing binnen de bestaande kaders. Zij vraagt om een herpositionering vanuit het perspectief van de mens en diens omgeving. ‘Besturen en management van zorgorganisaties staan voor de opgave om expliciet te bepalen wat zij blijven organiseren en wat niet. Samenwerking met anderen wordt essentieel voor de continuïteit en kwaliteit van zorg. En er zal goed gekeken moeten worden hoe en waar ruimte kan ontstaan voor het netwerk en de gemeenschap rondom de mensen.’
De zorgorganisatie van de toekomst is daarmee volgens Schokker geen exploitant meer van een gesloten systeem, maar een partner in een open ecosysteem. De uitdaging is om bewust te kiezen welke activiteiten zelf worden georganiseerd en waar de kracht van samenwerking met de gemeenschap en andere partners wordt benut. ‘Het nieuwe model moet hierbij veiligheid en samenhang bieden, maar ook ruimte laten voor verschil, nabijheid en eigenheid. Alleen wanneer deze omslag met aandacht voor menselijke maat en diversiteit wordt vormgegeven, kan intensieve zorg ook in de toekomst menswaardig, toegankelijk en houdbaar blijven.’
