Gebundelde aanpak biedt kansen in renovatieopgave

Gebundeld aanbesteden, conceptueel ontwikkelen

‘En dat begint bij het gebundeld aanbesteden van vergelijkbare schoolgebouwen. Er is veel vraag naar bouw en renovatie, zowel voor commercieel als maatschappelijk vastgoed, maar de capaciteit bij bouwbedrijven is beperkt. ‘Een enkele school van 1.500 vierkante meter is simpelweg niet zo interessant voor een aannemer, waarbij de duurzame ambities ook nog op een olympisch niveau liggen’,  aldus Van Kasteel. ‘Gebundeld aanbesteden is op zich niet nieuw. Wel het gebundeld aanbesteden van vergelijkbare schoolgebouwen om tot herhaalbare renovatieconcepten te komen. Concepten die ook elders in het land kunnen worden toegepast.’

Vanuit ICS zien we dat renovatieconcepten landelijk kunnen worden toegepast. We weten ook dat deze blauwdrukken niet tot een soms gevreesde eenheidsworst leiden. In elk bouwconcept blijft ruimte voor de eigen identiteit, wensen en behoeften.’ Het IHP is hét vertrekpunt om tot bundeling van opgaven binnen de gemeente te komen, stelt Maarten. ‘Het opstellen of actualiseren van het IHP is het moment om inzicht te krijgen in de type schoolgebouwen en de projectvolgorde af te stemmen op mogelijke bundeling. Dit vraagt om zorgvuldige afstemming en transparante samenwerking tussen gemeenten en schoolbesturen.’

‘De opdrachtgever is aan zet, niet de markt’, vult Van Kasteel aan. ‘Bouwbedrijven zullen bewegen bij een aantrekkelijke uitvraag door gemeenten, waarbij projecten gebundeld worden. Vanuit ICS brengen we partijen bij elkaar, met oog voor ieders belangen. De kennis van schoolgebouwen uit de jaren 70 en 80 is bij ons ruimschoots aanwezig.’

Voordelen van renovatie

Met een juiste aanpak is meervoudige winst te behalen, vertelt Van Kasteel. ‘Vergeleken met sloop-nieuwbouw kan 20% tot 50% aan CO₂-uitstoot bespaard worden. Er is een minder grootschalige afvalstroom en minder sloopvervuiling. Projecten hebben kortere doorlooptijden en de kosten voor levensduurverlenging kunnen deels worden gedekt vanuit het reguliere meerjarig onderhoudsplan (MJOP) en de reductie van exploitatielasten. Groenen: ‘Daarnaast zijn er belangrijke maatschappelijke voordelen. De school blijft op die centrale, vertrouwde plek in de wijk staan, als ontmoetingsplek voor de buurt.’

Renovatie als volwaardige voorziening

De Wet planmatige aanpak onderwijshuisvesting, dit voorjaar door de Tweede Kamer aangenomen, heeft het speelveld danig veranderd. Renovatie wordt nu wettelijk erkend als volwaardige voorziening, gelijkwaardig aan nieuwbouw. Dat maakt de weg vrij voor een planmatige en conceptuele aanpak van de bestaande gebouwenvoorraad. Van Kasteel: ‘Enkel en alleen vervangend nieuwbouwen kost uiteindelijk te veel en duurt te lang. Door projecten slim te bundelen, schaalgrootte te creëren en prestaties centraal te stellen in plaats van gedetailleerde voorschriften, ontstaat ruimte voor innovatieve, betaalbare en duurzame renovatieconcepten. Zo kan de grote vervangingsopgave sneller worden uitgevoerd en kunnen we met dezelfde middelen meer scholen toekomstbestendig maken.’

Goed voorbeeld doet volgen

Inmiddels werkt ICSadviseurs met verschillende gemeenten aan renovatieconcepten voor onderwijsvastgoed. Van Kasteel: ‘We trekken op met het POHV en laten ons inspireren door goede voorbeelden in de markt. Bijvoorbeeld de renovatieprojecten van Meerschool, waarbij het proces is versneld door te werken met een consortium van aannemer en architect. Of het Innovatiepartnerschap Scholenbouw (IPS) in Amsterdam. Waar marktpartijen en schoolbesturen zo’n dertig nieuwe, flexibele en circulaire schoolgebouwen binnen het bestaande budget bouwen. De volgende stap is om ook voor de renovatieopgave gebundeld te gaan aanbesteden en samen met de markt ook hiervoor concepten te ontwikkelen.’