Met respect voor het in de loop der tijd uitgebreide rijksmonument ontwierp architectenbureau cepezed een open en uitnodigend nieuw ensemble van oude en nieuwe elementen. Het bestaande monument komt beter tot zijn recht, ook al is het nu verbonden met een spectaculair nieuw bouwdeel. Een nieuwe, lichte centrale as met veel grote planten verbindt het gebouw met de parkachtige omgeving.
Tekst: Sibo Arbeek Fotografie: Lucas van der Wee
Leren is in de visie van het Van Maerlantlyceum innovatief, er is aandacht voor elke leerling en aandacht voor elkaar. Daar hoort een moderne leeromgeving bij, die zich opent naar zijn omgeving. Schooldomein sprak met architect Martin van Toorn en conrector beheer en organisatie Nanko Verrijt van het Van Maerlantlyceum.
Foto: Martin van Toorn (l) en Nanko Verrijt
“Het oorspronkelijke gebouw naar ontwerp van architect Theo Taen werd in 1953 gebouwd voor het Sint Catherina Lyceum, een katholieke middelbare meisjesschool”, zegt Nanko over het rijksmonument. “Het ontwerp is gebaseerd op Deense en Noorse voorbeelden van zogenaamde halscholen, met klaslokalen gegroepeerd rond een centrale hal.
Voor onze centrale hal zijn kunstwerken gemaakt, waaronder een zandstenen beeld van Sint Catherina door Frans Fritschy, muurschilderingen van Lambert Simon en glas-in-lood van Albert Troost. In 1957 bleek het gebouw al te klein en is het uitgebreid, weer naar ontwerp van Taen. Ook in de decennia erna is het complex diverse malen verbouwd en uitgebreid. De recente opgave was vernieuwbouw, met respect voor het bestaande. Toen we de opdracht uitschreven keek cepezed als enige niet alleen met aandacht naar het monumentale gebouw, maar ook naar de overige bestaande uitbreidingen. Zij hebben hun ontwerp met respect voor het bestaande gemaakt. Andere architecten wilden vooral veel slopen.”
“Het Van Maerlantlyceum ligt op een unieke locatie, ingebed in het groene Dommelplantsoen”, legt Martin uit. “Het rijksmonument had, mede door de vele uitbreidingen, een gesloten karakter en slechte interne verbindingen. Er stond een hek omheen en de fietsen stonden in het zicht. Het was door de tijd heen onsamenhangend gegroeid. Wij wilden de schoonheid van de oorspronkelijke structuur weer terugbrengen en een verwelkomend gebouw maken dat zich opent naar zijn omgeving, het park en de langsstromende Dommel. Waar nodig hebben we stevig doorgepakt en bijvoorbeeld plattegronden drastisch gewijzigd, en waar mogelijk hebben we accenten gelegd om het bestaande beter uit te lichten. Een belangrijke ingreep was het terugbrengen van de fietsenstalling in de kelder. Zo konden we de directe buitenruimte van het gebouw vergroenen, waardoor het nu echt in het park staat.”
"Het is een fijn gebouw met heel veel plekken waar je lekker kunt zitten en werken. De oude kwaliteiten van het gebouw bleven bewaard en zijn gecombineerd met een prachtig nieuw deel" - leerlingen bovenbouw
“We hebben de sloop van het bestaande gebouw proberen te beperken. Een deel van de gevels van de eerdere uitbreiding lieten we staan, maar we hebben de nieuwe functies erachter wel beter gepositioneerd”, vertelt Martin. “Hier hebben een terugspringend en vooral heel transparant volume van drie verdiepingen op geplaatst, met een nieuwe centrale entree.
Dit atrium verbindt de beide gebouwdelen visueel en fysiek. Je vindt er in een U-vorm drie lagen klaslokalen en praktijkruimtes met een grotendeels glazen gevel. Aan de kant van de aangrenzende woonwijk is de nieuwbouw terughoudend en blijft het lage straatprofiel intact. In het hoge nieuwe bouwdeel, met prachtig uitzicht over het park, liggen onder meer de creatieve vaklokalen. Die lesruimtes voor onder meer muziek en handvaardigheid zijn door de grote puien zichtbaar in het centrale atrium, als een soort etalage van het onderwijs. In het atrium staat ook een spectaculaire tribunetrap, die de verdiepingen verbindt.”
In het hele pand worden bio-based materialen gebruikt in natuurlijke tinten en in het nieuwe atrium komen veel planten te staan, wat een prettige sfeer geeft en natuurlijk het binnenklimaat verbetert. Daarnaast zorgde cepezed voor de inval van veel natuurlijk daglicht en een aangename akoestiek. Samen met de introductie van grotere ruimtes en flexibiliteit maakt dit van het nieuwe ‘Van Maerlant’ een toekomstbestendig schoolgebouw.
“De oude hal van het monument is multifunctioneel ingericht met meubilair voor studieplekken en optredens”, verduidelijkt Martin. “cepezedinterieur ontwierp voor deze ruimte verrijdbare blokken, die veelzijdig te gebruiken zijn. Het neutrale basiskleurenpalet is aangevuld met contrasterende accentkleuren, afgeleid van de schilderingen in de hal.
De lichtarchitectuur mag er ook zijn. Was de prachtige ruimte eerst donker, nu verlicht een led-lijn de textuur van het metselwerk en de fresco’s, wat de beleving van de ruimtelijkheid en het monumentale karakter versterkt.” Nanko knikt: “In plaats van één groot atrium vind je in het gebouw diverse ruimtes met uiteenlopende groottes, uitzichten en karakters. Voor iedere gelegenheid een passende plek; rustig en stil voor tijdens het studeren en open en gezellig voor tijdens de pauzes. De klaslokalen zijn vergroot en de akoestiek van de hal, de ventilatie en de klimaatbeheersing zijn verbeterd. De sportzaal van de school is verbouwd en uitgebreid tot drie zalen die samen een grote sporthal kunnen vormen. We zijn heel erg tevreden over de verbinding die cepezed heeft gemaakt tussen de monumentale oudbouw en de nieuwbouw. Eerst liep je overal tegen muren en deuren aan, nu is het een open gebouw zonder doodlopende einden.”
Kijk voor meer informatie op www.cepezed.nl.