Het Kompaan College betrok recent de nieuwbouw in Zutphen en bouwt een tweede locatie in Vorden. Het duurzame onderwijsconcept is in beide gebouwen zichtbaar en voelbaar. Het credo is: leren door doen!
Tekst: Sibo Arbeek
Eenzelfde visie voor twee scholen en dat bovendien met hetzelfde ontwerp- en bouwteam, dat door ICSadviseurs werd begeleid. Dat vraagt om een nader gesprek en dat voerde Schooldomein met het betrokken team; de directeur van het Kompaan College Roos Willemsen, architect Desiree Vermeer van DAT Architecten, projectleider Robert Zeinstra van adviesbureau Sijperda-Hardy, Priscilla van den Poll en Koert Klevant Groen van ICSadviseurs en landschapsarchitect Mark Vergeer van Bureau B+B. Roos trapt af: “Het voormalige Beeckland in Vorden, het vmbo van het Stedelijk in Zutphen én de mavo van het Baudartius College zijn vanaf 1 augustus 2019 samengegaan in één nieuwe regionale vmbo-school onder de naam Kompaan College.
Aanleiding was de behoefte om een gezamenlijke onderwijsvisie te ontwikkelen, sterke profielen te maken en beter aan te sluiten bij de behoefte van het bedrijfsleven. Bovendien was de huisvesting van de voormalige scholen aan zijn eind en niet meer geschikt voor modern (voorbereidend-) beroepsonderwijs. In samenspraak met de gemeenten Bronckhorst en Zutphen werd besloten om voor Kompaan twee nieuwe scholen te bouwen; één in Zutphen en één in Vorden. Daarbij vormen beide scholen zowel onderwijskundig als qua uitstraling en gevoel een eenheid, maar elk passend bij de eigen omgeving.
Render: Interieur Kompaan College Zutphen
Kompaan in Zutphen is onderdeel van een stedelijke omgeving en Vorden juist van een landelijk gebied. Onze school in Zutphen is net opgeleverd en we hopen Vorden eind volgend jaar in gebruik te nemen. Als je binnenloopt in beide gebouwen moet je gelijk voelen ‘dit is het Kompaan’, terwijl de buitenkant bij de omgeving aansluit.
De locatie in Zutphen voor ongeveer 800 leerlingen ligt aan de Coenensparkstraat op een plek tussen bedrijfsleven en terrein en midden in de samenleving tussen nieuwbouwwijk met voorzieningen. In Vorden komt het gebouw voor ongeveer 400 leerlingen aan de Almenseweg. Vorden is een dorp, dus wilden we graag dicht bij het station zitten en tegelijk dicht bij het dorp, als onderdeel van de gemeenschap.” Koert: “Wij zijn al zo’n zes jaar bij dit proces betrokken, vanaf de visiefase tot nu de realisatie van beide gebouwen. Het begon met een masterplan van de gemeente Zutphen, waarin de ontwikkeling van het vmbo een speerpunt was. Vanuit het onderwijs werd een kwartiermaker benoemd, die samen met de bedrijven in de regio een visie heeft ontwikkeld.”
"Daarbij vormen beide scholen zowel onderwijskundig als qua uitstraling en gevoel een eenheid, maar elk passend bij de eigen omgeving"
Belangrijke elementen in die uitstraling zijn het ondernemerschap, het aansluiten bij het lokale werkveld, verankering in de regio, eigentijds en uitgesproken. Bij ons gaat het om leren door doen. Onze leerlingen krijgen veel ruimte om keuzes te maken, zodat zij eigenaar van hun eigen leerproces worden en op die manier een leerroute volgen die bij ze past. Daarbij hoort leren binnen de school en buiten de school binnen bedrijven. Vanuit het leren door doen zijn zichtbare praktijklokalen gemaakt, zowel van buiten als van binnen en een grote diversiteit aan typen werkplekken, zodat ingespeeld kan worden op het dynamische onderwijs. Dit aangevuld met praktische leerruimtes, zoals een salon of studio. We werken ook veel met coaches, die individueel met leerlingen aan de slag gaan. We vinden zicht op elkaar door samen doen belangrijk. Het nabij zijn is belangrijk. Dat betekent bijvoorbeeld dat de personeelskamer aan de pauzeruimte voor de leerlingen ligt, verder zijn er veel gespreksruimten en hebben alle praktijkruimten een deur naar buiten. We wilden ook dat de beide gebouwen moeten kunnen reageren op toekomstige veranderingen. Zo bedachten we om ergens de komende jaren een leerlingcentrum in Zutphen te starten. Dat hebben we naar voren getrokken en paste perfect binnen het bestaande gebouw.”
“Het was belangrijk om op elke locatie sterke en passende profielen aan te bieden”, vertelt Roos; “samen met de school en de bedrijven in Vorden en Zutphen hebben we een keuze gemaakt. In Zutphen vind je het profiel bouwen, wonen en interieur, zorg en welzijn en dienstverlening en producten, naast 100 meter verderop de techniekfabriek, waar we ook onderwijs in Produceren, Installeren en Energie aanbieden. Vorden kent veel recreatie en toerisme, dus daarom komen daar de profielen horeca, bakkerij en recreatie en media, vormgeving en ICT. Op beide locaties wordt een technisch profiel aangeboden.” Koert reageert: “Doordat de Techniekfabriek er is hoeven we de meters voor PIE niet te bouwen. We hebben dus feitelijk minder vierkante meters gerealiseerd dan waar de school recht op heeft. Dus vooral niet bouwen wat je niet nodig hebt. Dat is pas echt duurzaam.”
Priscilla legt uit: “De gemeenten hadden de ambitie om energieneutrale gebouwen neer te zetten met een gezond budget. Dat was het uitgangspunt om in een traditionele aanbesteding partijen te selecteren. We hebben voor de beide gebouwen dezelfde architect geselecteerd, ook om ze vanuit eenzelfde visie te laten ontwerpen. We merken dat we in het tweede gebouw al leren van de keuzen die we voor Zutphen hebben gemaakt.” Desiree knikt: “Natuurlijk is de school in Zutphen veel meer stedelijk en die in Vorden landelijker vormgegeven. Maar de onderwijskundige visie is zichtbaar in beide ontwerpen. Zo is er een duidelijke hoofdentree, liggen de praktijklokalen op de begane grond en stimuleren beide gebouwen het leren door te doen zichtbaar zowel binnen als buiten het gebouw.
In beide scholen vind je eenzelfde ruimtelijke kwaliteit; veel natuurlijk daglicht in het hart van het gebouw, de lokalen verspreid over de verdiepingen. Er zijn werkplekken waar leerlingen samen kunnen werken, die we rumoer noemen. Die hebben een centrale plek in beide scholen gekregen. In Zutphen is de gevel in baksteen uitgevoerd, passend bij het industriële en stedelijke van de omgeving. In Vorden heb ik juist schuine kappen en een houten gevelbekleding toegepast, als reactie op het landschap. Aan de buitenzijde zie je bij beiden de verticale lijn met baksteen of met hout. In beide gebouwen is er vanuit de centrale ruimte zicht op de activiteiten in het gebouw. Dat maakt dat het levendige gebouwen zijn, omdat je elkaar ziet en daardoor gestimuleerd raakt.”
“Wij proberen een energieconcept te zoeken bij de architectuur, waarbij het niveau van het binnenklimaat niet alleen goed moet zijn, maar ook gebruiksvriendelijk, energiezuinig en duurzaam”, vertelt Robert. “Wij adviseren al over het schetsontwerp om daar de kwaliteit van de bouwfysica te bepalen. In het ontwerp van Zutphen heeft de beglazing een bepaalde breedte. Die verticale gevelbeelden zijn niet alleen mooi, maar wij hebben de penanten ook berekend met als doel maximaal de warmtelast te beperken. Zo is gerekend aan de breedte van de ramen.” Desiree knikt: “Daarom is integraal ontwerpen zo belangrijk, waarbij wij de kennis van de overige partners zo vroeg mogelijk meenemen in het ontwerp om zo een flexibele constructie te krijgen, die installatietechnisch super slim is.”
Render: Interieur Kompaan College Vorden
“Daarom hebben we leerlingen ook meegenomen in het proces, zowel op het niveau van installaties als het gebouwbeheersysteem, zodat het gebouw ook een leermiddel wordt.” Roos: “Ons uitgangspunt is niet voor niets leren door doen. Dan is het toch geweldig dat leerlingen mee mogen kijken in het bouwproces.”
Mark heeft met name een rol gespeeld voor de locatie in Vorden: “Het plangebied bevindt zich in een belangrijke ecologische corridor. De bouw van het Kompaan College in deze landschapszone van 2 hectare vraagt om een goede landschappelijke inpassing die een bijdrage levert aan het versterken van de groenstructuur en ecologische ontwikkeling op schaal van de regio. De landschappelijke inpassing van het schoolgebouw had veel draagvlak onder betrokken en enthousiaste buurtbewoners. We gaan de school zo groen mogelijk inpakken. Daarnaast gaan we de verschillende zichtlijnen benadrukken en doet de groene omgeving straks mee in het dorpse silhouet. Ook wordt het terrein ingericht met een fruitboomgaard, een wadi die de waterberging regelt, grote struwelen en nest- en schuilplaatsen voor amfibieën en vogels. Samen met het team hebben we mooie bomen uitgezocht, die we op het schoolterrein gaan planten. Kortom; de nieuwe school in Vorden wordt een belangrijk onderdeel van het ecologisch netwerk in de regio.”
Kijk voor meer informatie op www.icsadviseurs.nl.