De Verwondering verrast door zijn natuurlijke uitstraling en vormgeving, waarbij het gebouw onderdeel is van de bomenrijke omgeving en aan de achterzijde aan een water grenst. Het mooie is dat het gebouw naadloos aansluit bij de visie van de school, waarbij verwondering centraal staat.
Tekst: Sibo Arbeek
Het nieuwe paviljoen van basisschool De Verwondering ligt op het scholeneiland aan de Avegaar in Monnickendam. Een bijzonder project, dus ging Schooldomein in gesprek met directeur Jutka Colson en architect Erik van Wel van BRTArchitecten. Jutka: “Ik begon hier toen het programma van eisen er al lag. Mijn voorganger Tijl Rood bedacht een school waar op een andere manier les gegeven zou worden. Hij wilde af van de traditionele indeling in lokalen en vooral ruimte geven voor verwondering. We begonnen meer dan tien jaar geleden in een oud, aftands gebouw, maar wel met veel passie.
Dit nieuwe gebouw is voor 118 leerlingen neergezet, maar ik denk dat we verder gaan groeien, ook omdat er in Monnickendam een nieuwe wijk wordt gebouwd. Daarnaast hebben we betrokken ouders, die vaak specifiek voor deze school kiezen. Dat heeft zeker ook met onze pedagogische visie te maken, waarbij we kinderen uitdagen en iets mee willen geven.
Onze kernwaarden zie en voel je terug in de manier waarop we op school met elkaar omgaan. We staan voor de brede ontwikkeling van onze kinderen: hoofd, hart en handen. Gepersonaliseerd leren houdt voor ons in dat we ieder kind als uniek zien en inspelen op de behoeften en persoonlijkheid van het kind. Hiermee creëren we een omgeving waarin warmte bovenaan staat. Binnen deze warme omgeving geven we kinderen de ruimte om eigen interesses en talenten te ontdekken en eigen keuzes te maken. Met behulp van ons thematisch onderwijs halen we de samenleving buiten de schoolmuren naar binnen. We werken vakgeïntegreerd: lezen, taal, burgerschap, wereldoriëntatie en creatieve vorming maken hier onderdeel van uit. We zien De Verwondering als miniatuur samenleving; de school is een oefenplaats voor de buitenwereld.”
Het gebouw heeft een open modulaire plattegrond, waar de vijf stamgroepen een eigen basis hebben. Aan de entree ligt de grote open keuken, met daarachter het speellokaal. Jutka: “Links ligt het onderbouwplein en aan de rechterkant het bovenbouwplein, met daar omheen ruimten voor instructie en zelfstandig werken. In de onderbouw hebben kinderen de vrijheid om te spelen, terwijl de kinderen in de bovenbouw zelf bepalen hoe ze de ruimte gebruiken.”
Foto: Jutka Colson en Erik van Wel
“Ik heb veel scholen gemaakt, maar de naam van deze school dekt echt de lading”, reageert Erik. “Ik heb me in dit ontwerp dan ook laten leiden door het thema verwondering. 'Dierbare woorden' is een boek waarin het woord ‘verwonderen’ gaat over het loskomen van de situatie. In het wonderlijke verliezen we even de greep op de wereld; dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer je naar buiten kijkt en even wegdroomt, een mooi gesprek voert of een fijn boek leest.
Door het loskomen groei je verder. Dat gevoel hebben we geprobeerd in een gebouw te vertalen, dat naadloos aansluit op de groene omgeving. Vorm en materialisatie komen voort uit de plek.
Dat komt ook terug in de houten gevel met de grote beschutte luifel, die zon tegenhoudt en tegelijk beschutting biedt. Je ervaart het ook in de grote leertuinen met openingen richting groen en water, met plekken om ook buiten activiteiten te organiseren.
We hebben naast het vele licht en hout ook voor de kleur oudroze binnen gekozen. Het zijn kleurtonen die je omarmen, het roze geeft een warme gloed aan het gebouw, waardoor je je sneller geborgen voelt. De plafonds zijn niet wit, maar grijs, omdat een wit plafond wat meer afstand creëert. Het past bij de schaal van de kinderen. Daarnaast zie je veel schuin oplopende lijnen, zodat de muren doorbroken worden en het gebouw voor kinderen een aangename schaal krijgt.”
“Het bestuur wist niet of de school zou groeien of krimpen”, vertelt Erik, “dus hebben we een houten gebouw in een demontabel en herbruikbaar bouwsysteem gemaakt . Door de schuine dakranden over te steken oogt het gebouw organisch, maar als je naar de plattegrond kijkt is het heel gestructureerd. In feite heb ik ruimte vanuit een strak plan gecreëerd, want binnenin is het een open en avontuurlijk gebouw. Het is in vele opzichten een gebouw, dat de nieuwsgierigheid prikkelt en verwondering stimuleert, ook door de natuurlijke overgang tussen binnen en buiten.
"Niet alleen 'wat is dat mooi gedaan', maar voelen dat het veilig en geborgen is; dat is voor kinderen het allerbelangrijkste"
Het terrein rond de school is ingericht als groenzone met plekken voor sport en spel. Het is zo goed als energieneutraal en maakt gebruik van een geothermische warmtepomp.” “Vrijheid in verbondenheid”, reageert Jutka. “Dat vind ik een mooi thema, dat bij onze visie past. Ruimte ontstaat juist als je voldoende kaders geeft. Het is een open gebouw, met afspraken, anders kun je niet met elkaar leven. Het gebouw past ons. Het team smachtte naar een gebouw waarin de visie tot zijn recht kon komen. Omdat het gebouw zo licht is werken leerkrachten meer samen en voelen kinderen zich gezien. Je voelt het als je binnenkomt. Niet alleen ‘wat is dat mooi gedaan’, maar voelen dat het veilig en geborgen is. Dat is voor kinderen het allerbelangrijkste.”
Kijk voor meer informatie op www.brta.nl.