Het nieuwe Kindcentrum Op de Elft in het Noordhollandse Hippolytushoef, vormt een bijzondere symbiose van oud en nieuw. Twee basisscholen, De Kei en de Henricusschool, zijn samen met kinderopvang Hollands Kroon gehuisvest in een schoolgebouw dat traditie en moderniteit naadloos met elkaar verweeft.
Tekst: Linda Smolders
De nieuwe school is gebouwd op de huidige locatie van De Kei. Het bestaande gebouw was niet geschikt om modern onderwijs in te geven en is voor een groot deel gesloopt. Schooldomein sprak op locatie met directeur van De Kei Rogier van Dijk, directeur van de Henricusschool Maarten Jan Stam en architect Iris Zoon van BRTArchitecten. Rogier opent: “We hebben met vier architecten een gesprek gehad en BRTArchitecten begreep als beste onze wens om een deel van het gebouw te behouden. De architecten Iris Zoon en Erik van Wel voelden ook goed aan dat wij samenwerking in ons nieuwe gebouw erg belangrijk vinden. Dat zie je terug in allerlei plekken waar die verbinding zichtbaar is en aan de positionering van lokalen rond mooie leerpleinen.
Je merkte aan alles dat ze respect voor de historie van het gebouw hadden. Het behoud van de markante gevel was bijvoorbeeld een bewuste keuze.” Iris knikt: “We hebben op de oorspronkelijke locatie van basisschool De Kei een groot deel van het oude schoolgebouw gesloopt, maar een belangrijk deel is behouden. De oorspronkelijke entree en karakteristieke elementen uit het verleden zijn heel mooi geïntegreerd in het nieuwe ontwerp.
De opdrachtgevers wilden het gebouw een ziel geven die zowel het verleden als de toekomst omarmt. Het bestaande gebouw zit vol verhalen en mooie elementen. Die hebben wij zichtbaar gemaakt, bijvoorbeeld in de kap, waar eerst een zolder was zijn nu de twee mooiste lokalen van de school gemaakt. Behalve de oude gevel hebben we ook de originele gangtegels en deuren behouden en hebben we de originele kleur rood ook behouden.”
Het proces van vernieuwbouw begon in 2018 en kende een intensieve samenwerking tussen scholen, kinderopvang en architecten. Hoewel De Kei en Henricusschool elk een eigen identiteit hebben, voelden de schoolteams en directies vanaf het begin dat een gezamenlijke aanpak essentieel was. Rogier legt uit: “In het dorp zijn kinderen al buiten school verbonden. Ze sporten, spelen en groeien samen op. Het voelde onnatuurlijk om die verbondenheid tijdens schooluren kunstmatig te splitsen. Daarom hebben we gekozen voor een situatie waarin de scholen fysiek én sociaal met elkaar verweven zijn. Zo zijn we het project gestart en hebben we het programma van eisen ook ingericht. Belangrijke eis was dat we alles wilden delen. In plaats van dubbele ruimtes zoals twee keukens of directiekamers, hebben we bewust gekozen voor gezamenlijke voorzieningen. De ruimte die we daarmee bespaarden, hebben we weer voor het onderwijs gebruikt.”
"We wilden een gebouw dat niet alleen functioneert, maar ook verwondert"
Het ontwerp kenmerkt zich door een slimme compactheid die tegelijkertijd uitnodigt tot ontmoeting. De centrale trap is een eyecatcher in het gebouw, met zijn gele kleur en inspiratie uit het werk van Escher. Deze trap is meer dan een functionele verbinding tussen de verdiepingen: hij fungeert ook als podium, tribune en ontmoetingsplek.
Foto: van links naar rechts: Maarten Jan Stam, Iris Zoon en Rogier van Dijk
We wilden een gebouw dat niet alleen functioneert, maar ook verwondert”, zegt Iris. “Er moest altijd iets te ontdekken zijn, zoals verborgen hoekjes, doorkijkjes en speelse elementen. Tegelijkertijd wilden we het gebouw praktisch houden, in de Escher-trap vind je bijvoorbeeld ook een garderobe, wc’s en een bergruimte.” De lokalen zijn georganiseerd rondom leerpleinen, waardoor de openheid en verbinding centraal staan. Daarnaast is rekening gehouden met toekomstgericht onderwijs. Als er behoefte ontstaat aan groepsdoorbrekend werken, kunnen delen van de bestaande muren eenvoudig worden aangepast.
Het behoud van de historische elementen van het gebouw was niet alleen een architectonische, maar ook een sociale keuze. Rogier: “Veel mensen in het dorp hebben hier zelf op school gezeten. Het gebouw heeft een emotionele waarde voor de gemeenschap. De gevel is een herkenningspunt voor de buurt en dat wilde zowel de gemeente als wij respecteren.” Deze verbondenheid met de gemeenschap blijkt ook uit de positieve reacties van ouders en kinderen. De verhuizing naar het nieuwe gebouw in mei 2022 bracht nieuwe mogelijkheden en vriendschappen met zich mee. “Kinderen ontmoeten elkaar nu meer dan ooit”, vertelt Maarten Jan. “Vooral in de onderbouw zagen we dat nieuwe vriendschappen snel ontstonden.”
Een belangrijk aspect van de vernieuwbouw was duurzaamheid. Door de oorspronkelijke gevel en andere materialen te behouden en hergebruiken, werd niet alleen nostalgie omarmd, maar ook een aanzienlijke milieuwinst geboekt. Daarnaast is het gebouw volledig elektrisch en voorzien van zonnepanelen. Het nieuwe gebouw is daarmee ook een weerspiegeling van de visie op toekomstgericht onderwijs. Met brede gangen, liften en flexibele ruimtes sluit het gebouw aan bij inclusieve en veranderende onderwijsbehoeften. Maarten Jan: “Het gebouw moet altijd ondersteunend zijn aan de visie op onderwijs. Daarom hebben we bewust gekozen voor aanpasbare elementen en veel gebruiksmeters in plaats van verkeersruimte.” Voor Rogier is het duidelijk: “Elke dag loop ik met plezier de school in. Het gebouw ademt rust en ruimte, en dat merk je aan alles. Het is een plek waar je graag bent.”
Kijk voor meer informatie op www.brta.nl.