De huisjes zijn in werkelijkheid twee huurwoningen. Verderop zie ik in een straat met vooroorlogse woningen een hoge poort: VoltaGalvani staat erop. De toegang tot een on-Nederlands, Mediterraan ogend hofje. De huizen zijn lichtbruin, rood, geel en felblauw. Dit is het eerste sloop/nieuwbouwproject geweest in de langjarige transformatie van Woensel-West. In het voormalige rosse buurtje van de wijk maakten zo’n 100 huizen plaats voor meer dan 100 woningen, studio’s en appartementen: huur en sociale koop. Rondfietsend zie ik een prettige mix van oude en nieuwe huizen en bijzondere winkeltjes. Opeens ruik ik Griekenland. Op het terrasje van een Grieks eettentje genieten bezoekers van hapjes en drankjes. De overburen in de straat zoeken gezelligheid in hun eigen voortuintjes, inclusief barbecue en muziekboxen.
Enthousiast vertel ik een vriendin over Woensel-West: ‘hip, maar niet tè en nog steeds een volkswijk.’ Eigenlijk wat Trudo en de gemeente Eindhoven voor ogen hadden bij de start in 2009 van hun 10-jarige samenwerkingsovereenkomst voor deze wijkaanpak. Woensel-West was er slecht aan toe. Veel armoede, overlast en andere sociale problemen. Rond 2000 was daar heroïneprostitutie bijgekomen. Geen fijne combinatie met de bestaande raamprostitutie. In sommige straten liet de politie zich niet meer zien. Mijn vriendin ging er in die tijd wel eens op bezoek bij familie. Ze durfde de wijk niet in te rijden zonder haar grote hond op de stoel naast haar. In 2007 werd Woensel-West een Vogelaarwijk. Hoe verander je zo’n probleemwijk in een fijne en interessante plek?
Lange adem
‘In ieder geval met een lange adem’, zegt Van den Beuken. De wijk onderging een forse, langdurige transformatie. De grootste fysieke ingrepen zijn nu vrijwel klaar. Twee jaar geleden rondde Trudo het 10-jarige Plan Celsius af. Gefaseerd sloopte de corporatie hier zo’n 400 huizen en bouwde er 450 sociale huurwoningen plus ruim 40 commerciële en maatschappelijke ruimtes voor terug. Ook hier valt de bijzondere architectuur op. Kleurrijke gevels, bijzondere poorten en groene, autovrije hofjes. Meerdere projecten in Woensel-West hebben architectonische en stedenbouwkundige prijzen gewonnen. ‘Als je architecten uitdaagt, kun je met normale budgetten kwalitatieve architectuur neerzetten´, zegt Van den Beuken. Trudo heeft bij de aanpak van Woensel-West meerdere ontwerpwedstrijden uitgeschreven. ‘Om jonge architecten een kans te geven. Maar ook om de wijk op een positieve manier in het nieuws te krijgen.’
Imagoverbetering was een van de pijlers onder de wijkvernieuwing, zegt Van den Beuken. Maar emancipatie van de bewoners is het centrale doel. ‘Uiteindelijk zijn ook onze fysieke ingrepen, zoals het opknappen van bestaande woningen, opvallende nieuwbouw en de aanpak van de openbare ruimte daarop gericht.’ Een noodzakelijke ‘verandering van decor’ noemen Trudo en de gemeente dat in hun visie-documenten. Bij de focus op emancipatie ligt de nadruk op de jeugd. ‘Met onze inzet willen we voorkomen dat er nog een generatie in armoede moet opgroeien of onvoldoende kansen kan benutten.’
Na 2019 zijn de activiteiten van de Buurtonderneming in 5 jaar stapsgewijs verzelfstandigd en heeft de organisatie zichzelf opgeheven. Kansen voor Kinderen is nu een zelfstandige stichting en bewoners kunnen terecht in De Buurtwerkkamer, de huiskamer van de wijk. Het decor van Woensel-West is de afgelopen jaren zichtbaar succesvol veranderd. Of de emancipatie even succesvol is verlopen, is lastiger aan te tonen. Van Den Beuken is positief, maar ook voorzichtig. ‘We zien dat veel bewoners zich echt betrokken voelen bij de wijk, ze hebben een netwerk en een zinvolle dagbesteding. De schoolprestaties van kinderen zijn verbeterd. Na schooltijd spelen kinderen samen bij het clubhuis van Kansen voor Kinderen. Sommige bewoners die al bijna 50 jaar in de wijk woonden, hebben moeite gehad met de veranderingen. En nog steeds hebben we niet iedereen kunnen overtuigen. Ondertussen staat de samenleving niet stil, nieuwe vormen van armoede ontstaan. Er zijn nog steeds kwetsbare bewoners in Woensel-West. Onze inzet voor de leefbaarheid in de wijk is kortom niet gestopt.’
Fysieke transformatie Woensel-West in cijfers
• Totaal: 488 oude woningen gesloopt, nieuwbouw 558 woningen
• Eerste grootschalige sloop/nieuwbouwproject VoltaGalvani oplevering in 2014
• Tussen 2017 en 2023 oplevering van de vier fasen van het sloop/nieuwbouwproject Plan Celsius. In elke fase kwamen er zo’n 100 woningen bij: een mix van studio’s, maisonnettes en grondgebonden woningen van verschillende groottes. En aan de begane grond in de centrale Edisonstraat winkel- en bedrijfsruimtes
• Grenzend aan Woensel-West ontwikkelde Trudo de nieuwe wijk Vredeoord: 190 sociale huur, 60 reguliere koop en 67 Collectief Particulier Opdrachtgeverschap. Start 2019, oplevering 2022. Vredeoord maakte de ontwikkeling van Woensel-West mede mogelijk. Bewoners die hun woning uit moesten vanwege de Celsiusnieuwbouw konden hier snel een nieuw huis vinden
• Nu krijgen de 137 bestaande woningen in en rondom de Edisonstraat een nieuw jasje
• De woningen van Trudo in Woensel West (exclusief Vredeoord) zijn 90% sociale huur en 10% is verkocht via Slimmer Kopen (sociale koop)
