AAS Groningen en abtWassenaar werken samen aan Van Heemskerckflat. Een bestaande studentenflat uit de jaren 1960 omtoveren tot een modern gebouw waar studenten comfortabel kunnen leven, mét een uitbouw van alle bouwlagen voor extra ruimte en ook nog eens een extra verdieping erbovenop.
Een mooi concept, ontstaan vanuit een minder mooie aanleiding. Het verhaal van de transformatie van de studentenflat aan de Van Heemskerckstraat in Groningen begint eigenlijk een jaar of vijf eerder, in Selwerd. Daar staan drie flatgebouwen die vanwege het aardbevingsdossier versterkt moesten worden. Architect van dat project was, net als bij de Van Heemskerckflat, AAS Groningen. Met bureaumanager Ronald Brunsting spreken we over de overeenkomsten met dat eerdere project.
“Net als bij de flats in Selwerd bevatte ook de Van Heemskerckflat onzelfstandige eenheden (appartementen), met een gezamenlijke keuken en douche. Niet meer van deze tijd – daarom is de versterkingsoperatie aangegrepen om meteen een verbeterslag te realiseren in programma en duurzaamheid. Daarbij konden we gebruikmaken van de kennis en ervaring die we in Selwerd hadden opgedaan en in dit project de verdiepingslaag zoeken.”
De wooneenheden zijn substantieel vergroot en hebben allemaal een eigen badkamer gekregen. Dit kon doordat het gebouw aan beide zijden met 2 meter is uitgebouwd. Daarnaast is het gebouw voorzien van een optopping, waardoor 34 extra wooneenheden zijn toegevoegd. Zo is de aardbevingsproblematiek – die in Selwerd wel maar bij de Van Heemskerckflat niet aan de orde was – aangegrepen om een nieuw concept te ontwikkelen waarbij de studentenwoningen groter worden en ook het aantal woningen is uitgebreid.
Het tekort aan studentenwoningen is een landelijk probleem. “De particuliere verhuur voor studentenkamers loopt terug, onder meer door landelijke regelgeving”, licht Ronald toe. Vandaar dat opdrachtgever Lefier belang hecht aan het bieden van voldoende studentenwoningen. Maar minstens zo belangrijk is het stimuleren van sociale cohesie.
“Per woonlaag zijn er vier gemeenschappelijke keukens”, vertelt Ronald. “Dat leidt tot meer interactie dan bij volledig zelfstandige woningen. Zeker voor internationale studenten kan dat helpen om vereenzaming te voorkomen.”
Bovendien komt onderin het gebouw een buurtrestaurant, beheerd door zorgorganisatie Philadelphia – een laagdrempelige plek waarbuurtbewoners samen kunnen komen. “En zo’n plek biedt mogelijkheden voor meer interactie tussen studenten en de buurt”, weet projectleider Gosse Slager bij abtWassenaar, die in het project verantwoordelijk was voor het constructief ontwerp.
Niet alleen de sociale cohesie was van belang, Lefier zette ook flink in op duurzaamheid. ”Onze ambities kwamen hierdoor goed overeen”, vertelt Gosse.
Door hergebruik van het bestaande casco wordt veel CO2 bespaard. Daarnaast is het project grotendeels losmaakbaar, wat is ontstaan door de gebruikte bouwsystemen. Netcongestie is een ander belangrijk thema in de bouw, zo ook in dit project. “Om de stroompieken eruit te halen zijn er PV-panelen in combinatie met een batterij toegepast. De PV-panelen
zijn in de gevel geïntegreerd.”
Ook tijdens de bouw is duurzaam gewerkt. Gosse: “Van Wijnen heeft, als onderdeel van het Europese InCUBE-project, diverse onderzoeken gedaan naar het verduurzamen van het bouwproces zelf. Zo hebben ze een uitstootvrije slooprobot ingezet, een boorrobot en zelfs een afvalsorteerrobot.”
Ronald voegt toe: “Tijdens het proces hebben we besloten om CLT-vloeren toe te passen. Een duurzame ingreep die invloed heeft op vele aspecten binnen het ontwerp en een goede afstemming vereist. De samenwerking ging hier dan ook verder dan puur het oplossen van praktische problemen. Er was ruimte om nieuwe ideeën in te brengen. Ook de opdrachtgever verdient een pluim voor de getoonde ambitie.”
De diverse verduurzamingsmaatregelen konden worden gerealiseerd dankzij een team dat harmonieus samenwerkte. “De samenwerking was prettig, de lijntjes waren kort”, vertelt Gosse daarover. “In een project met bestaande bouw kom je altijd wel op lastige knooppunten, maar daar zijn we met alle partijen wel goed uitgekomen.”
Met de verduurzaming van de Van Heemskerckflat en de eerder opgedane ervaring in Selwerd staat er inmiddels een concept waarmee AAS Groningen en abtWassenaar verder de markt op kunnen. Ronald: “Dit soort flats staan overal in Nederland – we zien kansen om met onze methode meer bestaande gebouwen aan te pakken. De kennis is aanwezig binnen het gezamenlijke ontwerpteam, die kennis willen we graag breder inzetten.”
Ilse Mensink, algemeen directeur van abtWassenaar, is blij met het project: “De transformatie van de Van Heemskerckflat laat prachtig zien wat er mogelijk is wanneer we met verschillende partijen écht samenwerken aan een gezamenlijk doel. Dit project gaat voor mij niet alleen over techniek of het vergroten van het aantal woningen, maar vooral over maatschappelijke waarde: studenten een fijne, toekomstbestendige plek geven in een buurt waar zij onderdeel van kunnen zijn. Door duurzaam te bouwen, zorgvuldig om te gaan met bestaande structuren en ruimte te maken voor sociale verbinding, dragen we bij aan een leefomgeving die ertoe doet. Dat is waar wij als abtWassenaar voor staan.”
Partijen, zoals woningcorporaties, die voor een renovatieopgave staan en daarbij gebruik willen maken van de aanwezige kennis, worden dan ook uitgenodigd te reageren. “Bel vooral als je wat hebt – we hebben een concept dat niet alleen theoretisch is, maar dat praktisch bewezen is”, besluit Gosse.
De Van Heemskerckflat is begin december 2025 feestelijk geopend door niemand minder dan Sinterklaas.
Van Heemskerckflat
abtWassenaar: adviseur installaties, bouwfysica, constructies
Projectpartners
Opdrachtgever: Lefier
Architect: AAS Groningen
Ontwikkelaar: Lefier
Aannemer: Van Wijnen
Maaiveldinrichting: Gemeente Groningen