Techniek die je kunt zien, begrijpen en delen
Een leek heeft geen idee wat er zich onder de grond, achter muren of op de daken afspeelt. Waarom maken we dat niet meer zichtbaar, vroeg Steenkamp zich af? Zelf woont ze in een jaren 80-flat die in de zomer te warm en in de winter te koud is. Samen met haar buren is ze al jaren bezig met verduurzaming. ‘Op een gegeven moment kondigde de gemeente Amsterdam aan dat we ook “aardgasvrij” moesten worden. Die term is eigenlijk heel gek: het gaat alleen over wat er van ons af wordt genomen, maar niet over wat we er voor terug krijgen. De paniek rond aardgasvrije ambities komt volgens mij omdat er geen duidelijk beeld is van alternatieven.’
Felle objecten en toegankelijke verhalen
Zo ontstond het project Inkijkjes in de energietransitie. Steenkamp heeft felgekleurde objecten in de openbare ruimte geplaatst, verspreid door de buurt. Enkele objecten laten via een filmpje binnen één minuut zien welke energietechniek er op die locatie wordt toegepast en hoe het werkt. Er zijn ook schilderingen op de stoep of muur en doorzichtige illustraties die als een filter voor een gebouw staan.
Daarbij geeft ze ook aandacht aan zaken als architectonische ingrepen die energie besparen, het gebruik van natuurlijke materialen en de verschillende manieren waarop buren zich kunnen organiseren. Uitblinker is het zelfbouwhuis Palais Récup, waarin verschillende warmtebronnen en technieken worden gecombineerd. Ook Schoonschip, dat bestaat uit dertig unieke woonarken, spreekt tot de verbeelding. Hier wisselen bewoners hun zelf opgewekte stroom onderling uit en ontlasten zo het elektriciteitsnet.
Een ander voorbeeld is Republica, een project in opdracht van Machiel Brautigam – voormalig directeur van Droog Design. Dit omvat appartementen, kantoren en een hotel, en is uitgerust met een smart grid dat opgewekte zonne-energie opslaat in een batterij van maar liefst één megawatt. Het systeem wordt door TNO gemonitord, om te zien of er net zoveel stroom wordt opgewekt als er wordt gebruikt.
Een mooi project, maar Steenkamp snapt niet goed waarom de buurtbatterij onder de grond wordt weggestopt. ‘Je kunt zo’n batterij ook op de begane grond plaatsen met een glazen plaat ervoor en uitleggen waarvoor die dient. Of met lampjes laten zien hoe vol of leeg de batterij is. Ook andere toepassingen zouden meer in de architectuur geïntegreerd kunnen worden. Dat kan een goede manier zijn om te communiceren hoe innovatief een gebouw is.’
Door Inkijkjes in de energietransitie krijgen mensen meer grip op de transitie. ‘Bij mijn ontwerpstudio Bits of Space vertalen we complexiteit naar handelingsperspectief’, vertelt Steenkamp. ‘Dat begint met dingen zichtbaar en vervolgens ook begrijpelijk maken. Het liefst proberen we er een twist aan te geven, zodat mensen naar huis gaan met het gevoel: dit en dat kan ik gaan doen.’
Steenkamps project is een uitnodiging tot dialoog. Ze is op zoek naar nieuwe gebouwen, projecten en wijken die hun duurzame technieken op een soortgelijke manier willen delen. Bij transities is immers de gedachte dat het pas gaat vliegen als er voorbeelden zijn waarvan iedereen laaiend enthousiast wordt. Die zijn er inmiddels, nu moeten ze nog zichtbaar worden gemaakt.
