Rector Annick Dezitter: “Een deel van de gebouwen was te laag, functioneel niet meer goed en op het plein stonden jarenlang noodgebouwen. Uiteindelijk heeft de gemeente Leiden binnen het integraal huisvestingsplan geld vrijgemaakt om onze vernieuwbouw gefaseerd te financieren. Topos Architecten heeft oud en nieuw op een prachtige manier verbonden.”
Tekst: Sibo Arbeek
Annick: “De gemeente gaf aan dat we recht hadden op een aantal m² vernieuwbouw. Met die toezegging is Topos Architecten fasegewijs aan de slag gegaan, zonder dat er een integraal uitgedacht plan lag. De eerste fase dateert al uit 2002 toen op basis van het ontwerp van Topos lokalen en de mediatheek aan de kant van Kagerstraat zijn toegevoegd, waar ook de centrale entree ligt. Later kwam ook het Kunstblik, het kleine schooltheater met 77 stoelen, dat als een apart transparant deel aan de school verbonden is.” Namens Topos zitten Kees Jongelie en Mariëlle van Ooi aan tafel. Mariëlle was projectarchitect, maar werkt sinds vijf jaar bij Mooi Architectuur: “Een vernieuwbouw gefaseerd uitvoeren is niet gemakkelijk. Je kunt ook slopen en nieuw bouwen, maar dit gebouw uit 1963 met zijn kenmerkende gele baksteen is door de gemeente als beeldbepalend gebouw aangewezen.” Kees vult aan: “We hebben met de uitbreidingen voor een andere uitstraling gekozen om zo het bestaande gebouw meer te laten spreken, terwijl het gevelbeeld toch doorloopt. De laatste uitbreiding aan de Zweilandlaan is in antraciet zwart met een wit aluminiumkader uitgevoerd en heeft daarnaast een nieuw hart in de oksel van het gebouw opgeleverd, met een prachtige overhangende luifel en een brede trap naar het schoolplein.”
Mariëlle: “De kunst is met zo weinig mogelijk ingrepen te openen en tegelijkertijd te verbinden. Wat oorspronkelijk plein was is deels overdekt en binnenruimte geworden. Het plein is kleiner door de nieuwe gerealiseerde gymzalen, maar loopt nu als het ware door in de binnenruimte. Daardoor krijgen leerlingen juist meer ruimte om te zitten en over te blijven. De nieuwe binnenruimte in het verlengde van de entree fungeert als het nieuwe hart en koppelt de oude aula, waardoor er een totaal andere verblijfsfunctie ontstaat. Onder het dakvlak hangt ook de nieuwe docentenkamer, die eerst geïsoleerd elders lag. Die ruimte ligt nu centraal in de school, waardoor het toezicht enorm is verbeterd.” Annick knikt: “De nieuwe aula werkt dan als een soort voorplein. Je merkt dat de nieuwe aula een ontmoetings- en praatruimte is en de oude aula als studeerruimte wordt gebruikt. De oudere leerlingen zitten vaak in de oude aula en de brugpiepers in de nieuwe aula. Het hart voegt iets toe aan de school dat er eerst niet was, terwijl de ziel van de oude kern niet is aangetast. Bijzonder vind ik ook dat er ondanks de fasegewijze aanpak toch een architectonisch kloppend geheel is ontstaan."
"De kunst is met zo weinig mogelijk ingrepen te openen en tegelijkertijd te verbinden"
Annick: “Onze voormalige gymzaal is een technasium werkplaats geworden, die ook door externen wordt gebruikt. We hebben veel creatieve leerlingen die ook graag onderzoeken, dus is er altijd veel materiaal dat even opgeslagen moet worden. Een deel van de oude kleedkamers zijn daartoe omgebouwd tot scrapheap. We hebben ook een foto-filmruimte met wat zwaardere computers en zelfs een ruimte om 3D te kunnen printen.” Mariëlle: “De gymzaal kwam vrij en was eigenlijk heel erg geschikt. Ik heb in de ruimte met een hoogte van 5,5 meter een vloer gehangen en dat is de denktank van de school geworden. De machinekamer schuift deels in de technasiumwerkplaats van waaruit je een prachtig overzicht over de totale ruimte hebt. In de ruimte staat scrabwood meubilair op wielen, zodat je de ruimte flexibel kunt gebruiken. En zo herbergt het gebouw nog meer verrassingen; vroeger was dit een meisjesschool en onder de gymzaal zit een oud zwembad, dat vroeger werd gebruikt. Onze ambitie is om daar een bioscoopzaal annex collegezaal in te bouwen. Waarschijnlijk wordt het binnenkort gebruikt als escaperoom, waarbij leerlingen met een Leids bouwbedrijf de ruimte inrichten met elementen.”
Fotografie: Mariëlle van Ooi
“Het zijn frisse, goed voorziene lokalen en ruimten geworden, waar docenten en leerlingen graag zijn. Duurzaamheid komt overal terug, maar had nog integraler gekund. Het budget dat je krijgt is beperkt, terwijl duurzaamheid zich op de lange termijn terugbetaalt. We willen via ons integraal onderhoudsplan de oudbouw verder reviseren.
Ik zie dat we onderweg zijn naar meer gepersonaliseerd leren en dat betekent dat ik nog meer wil variëren in de grootte van onderwijsruimten. Ik heb in Zweden hele mooie voorbeelden gezien en zit in een samenwerkingsverband van meerdere scholen (zie leerling2020.nl/netwerken/ zo-leer-ik/). Daarnaast zijn onze leerlingen zelf bezig ons schoolplein anders in te richten. Dat doen ze samen met ouders, de gemeente en tuinarchitecten. Via enquêtes betrekken we leerlingen bij verdere verbeteringen aan de leeromgeving. Het gaat uiteindelijk om de kinderen en die moeten een plek hebben waar ze zich veilig en thuis voelen.”
Kijk voor meer informatie op www.topos.nl.