Maar het echte dilemma zit bij de financiën. De benodigde investeringen liegen er niet om. Zorgtransformatie vraagt huisvestingsinvesteringen; duurzaamheid vraagt vastgoedtransformatie. Met de lage marges van ziekenhuizen en de financiële eisen van geldverstrekkers lijkt het een onmogelijke opgave. Zorgverleners moeten anders werken en vragen om passende huisvesting, maar investeren in die huisvesting vraagt óók om anders werken.
Ziekenhuizen staan voor de keuze: waarin investeren? Vaak kiezen ze voor vernieuwing van het ‘Acute blok’, voor minder nijpende problemen is financieel geen ruimte. Ziekenhuizen die kiezen voor volledige nieuwbouw ‘downsizen’ plannen regelmatig om ze betaalbaar te houden.
Dat het anders kan, heb ik in diverse projecten ervaren. Maar dat vraagt om een andere werkwijze. Begin niet met een volledig plan, maar met een richting. Een plan op hoofdlijnen met meerdere scenario’s waarin we kijken naar wat echt nodig of belangrijk is vanuit zorgtransformatie of technisch oogpunt, wat de potentie van het huidige vastgoed is en wat verduurzaming vraagt. Daarbij verbinden we zorg, huisvesting, vastgoed en financiën. Geen diepgaand huisvestingsplan, maar een onderbouwd ontwikkelperspectief om een goede strategische keuze te maken én bij te kunnen sturen.
De financiële ruimte is en blijft bepalend. Door in fases te ontwikkelen wordt de last gespreid, ben je niet in één keer alle ruimte kwijt en is er tijd om financiële buffers op te bouwen voor volgende fasen. De grootste voordelen van zorgtransformatie kunnen dan voorrang krijgen op minder urgente aanpassingen. Ook biedt het de mogelijkheid om plannen later bij te sturen. Daarnaast nemen we aanpassingen van werkwijzen daarin nadrukkelijk mee. Door de bedrijfsvoering eerder te veranderen, creëer je sneller financiële armslag.
Vergroten van de EBITDA blijft in mijn ogen nodig om te kunnen investeren. Sinds de invoering van de prestatiebekostiging zagen we in de sector afnemende investeringsvolumes, daardoor verouderend vastgoed en te lage EBITDA-ratio’s om voldoende te investeren.
Als ‘niet alles kan wat we willen’ (vrij naar Remkes) moeten we ‘kiezen wat kan’, maar waken dat ‘dat wat moet niet onmogelijk wordt’. Om ook in de toekomst goede zorg te kunnen leveren hebben ziekenhuizen meer ruimte nodig om te investeren in hun vastgoed. Dat is een financiële transformatie waarin niet alleen ziekenhuizen, maar wat mij betreft ook verzekeraars en financiers een rol hebben.
