Aan de rand van de Twentse gemeente Borne staat KC De Horsten. Een compact ontworpen schoolgebouw met een strak stramien en een hoge mate van aanpasbaarheid. Stichting Brigantijn trad zelf op als bouwheer en legde de duurzaamheidslat bijzonder hoog. Een keuze die zich dubbel en dwars heeft uitbetaald.
Tekst: Ivo van der Hoeven Fotografie: René de Wit
KC De Horsten opende een jaar geleden de deuren in de snel groeiende wijk De Bornsche Maten. Het kindcentrum telt een 18-klassige basisschool, twee groepen kinderopvang en een buitenschoolse opvang.
Het gloednieuwe gebouw in Borne is compact ontworpen door Henno Westeneng, architect bij ARCOM architectuur + bouwmanagement: “Het kindcentrum kent vrijwel geen verkeersruimten en bestaat uit allemaal aaneengeschakelde verblijfsruimten. Iedere vierkante meter wordt zodoende efficiënt gebruikt voor opvang en onderwijs en is in nauwe afstemming met opdrachtgever en gebruikers tot stand gekomen. Ook de buitenruimte en het dakterras worden ingezet voor het onderwijs. Dat biedt extra mogelijkheden.”
"Iedere vierkante meter wordt zodoende efficiënt gebruikt voor opvang en onderwijs" - Henno Westeneng
De school is nadrukkelijk gebouwd op de groei en is in de toekomst relatief eenvoudig uit te breiden. Zo is het dakterras constructief voorbereid op een uitbreiding met twee lokalen. “Bij het ontwerp hebben we sterk vanuit vaste stramienen gedacht”, vertelt Henno. “Dat bevordert de flexibiliteit en is kostentechnisch interessant. Daarnaast faciliteert het ook een bepaalde mate van standaardisatie in het gebouw, zonder dat dit ten koste gaat van uitstraling en identiteit.”
“Bij Brigantijn is veel ruimte voor innovatie”, stelt bestuurder Ralf Dwars. “We leggen bij elk project de lat hoger en gaan voor gezonde, duurzame en toekomstbestendige scholen. Daarbij maken we dankbaar gebruik van de kennis uit de markt. Samen weten we tenslotte meer. Door ruimte te bieden aan experts komen we tot de best mogelijke oplossingen. CNB Climate Neutral Building is daarbij al jaren een vaste partner van ons. Samen met CNB zijn we onze hele vastgoedportefeuille stapje voor stapje aan het verduurzamen.”
Foto vlnr: Gert-Jan ten Hoor, Willem Jan Somsen, Henno Westeneng en Ralf Dwars
Dat hoge ambitieniveau is volgens Gert-Jan ten Hoor, eigenaar van CNB, kenmerkend voor de werkwijze van Brigantijn. “Zij stáán voor hun ambitie en richten het proces zo efficiënt mogelijk in. Dat is bij de realisatie van De Horsten ook heel goed vormgegeven en dat heeft geleid tot een gebruiksvriendelijk en duurzaam gebouw met een GPR-score van 8,2.
Een schitterend gebouw met een goede akoestiek, veelal Frisse Scholen klasse A, goede verbindingen tussen binnen en buiten en geschakelde leerpleinen. En dat alles is gerealiseerd binnen een scherp budget (investeringskosten € 3.200,- per m² BVO incl. BTW) en de geldende VNG m² normen. Een prestatie van formaat.”
"We hebben ervoor gevochten om die duurzame kwaliteit en het goede binnenmilieu in stand te houden" - Gert-Jan ten Hoor
Vanaf het begin van het project is door alle partijen nadrukkelijk gestuurd op die hoge kwaliteit. Gert-Jan: “We hebben ervoor gevochten om die duurzame kwaliteit en het goede binnenmilieu in stand te houden. Door meer te standaardiseren en de processen efficiënter in te richten, hebben we die ambities waar kunnen maken. Voordeel daarbij was dat we met een ervaren architect en een ervaren bouwteam te maken hadden. Dat maakt het proces net iets makkelijker.”
Bij de bouw van KC De Horsten zijn zoveel mogelijk natuurlijke materialen toegepast. Alle gevels bestaan uit houtskeletbouw-elementen. De binnenspouwbladen zijn gevuld met biobased isolatie en bij de bouw is nadrukkelijk rekening gehouden met de natuur. Zo zijn er in de gevel kasten voor vogels en vleermuizen opgenomen en is het plein ecologisch en avontuurlijk ingericht met onder andere een klein amfitheater en een grote wadi.
"Ieder cluster heeft een eigen ingang; dat geeft rust in het gebouw" - Willem Jan Somsen
Willem Jan Somsen, directeur van KC De Horsten, is zeer te spreken over het duurzame en gezonde gebouw: “Het is klimatologisch een geweldige school met heel veel natuurlijk licht en een waanzinnig mooi schoolplein. Er is bovendien heel goed nagedacht over de plattegronden van het kindcentrum. We hebben prachtige onderwijspleinen die multifunctioneel te gebruiken zijn en perfect aansluiten bij onze visie op onderwijs en opvang. Ieder cluster heeft een eigen ingang. Dat geeft rust in het gebouw.”
De sleutel tot het succes van KC De Horsten zit volgens Gert-Jan in het goed formuleren van de eisen vooraf: “Op die eisen moet je als opdrachtgever de marktpartijen uitdagen, en daar moet je vervolgens aan vasthouden. Door te beginnen met hoge ambities en daar extra subsidiegelden bij te zoeken, krijg je partijen makkelijker mee. Dan wil een gemeente en schoolbestuur wél extra investeren en wordt de financiële ruimte weer een stukje groter.”
"We gaan vol voor onze duurzame ambities en daar hoort ook een investering bij" - Ralf Dwars
Stichting Brigantijn investeert bij nieuwbouw ook zelf mee in duurzaamheid. Hiervoor wordt een deel van de exploitatiemiddelen ingezet. Ralf: “We zijn uiteraard gebonden aan wet- en regelgeving, maar zoeken altijd naar mogelijkheden om mee te investeren. We willen niet enkel ons handje ophouden bij de gemeente. We gaan vol voor onze duurzame ambities en daar hoort ook een investering bij. Zo realiseren we goede, gezonde en toekomstbestendige schoolgebouwen.”
Kijk voor meer informatie op www.arcombv.nl of www.climateneutralbuilding.com.