Wat in 2016 begon als studie naar mogelijke renovatie van gebouwen van het Koning Willem II College (KWIIC) in Tilburg kreeg in de jaren er na steeds meer het karakter van een integrale gebiedsontwikkeling. Een ruimtelijke puzzel werd opgelost door een slim hergebruik van twee bestaande bouwdelen, de toevoeging van nieuwe functies en ruimtelijke verbindingen.
Tekst: Marco van Zandwijk Fotografie: BASE Photography
Naast de school die ruimte biedt aan een eigentijdse leeromgeving voor 1.650 leerlingen van mavo tot vwo, zorgt een landschappelijke inpassing voor een zeer aangename sfeer zonder ook maar ergens grootschalig te worden. Architect Frans Benjamins van architecten|en|en: “Bij dit project hebben wij door de jaren heen meerdere koppelkansen benut. Zo is met het uiteindelijke plan het in 2018 door het Mulier instituut aangetoonde tekort aan sporthallen opgelost, een nieuwe openbare fietsverbinding tussen de twee wijken ontstaan en is er door de landschappelijke inrichting van de openbare ruimte bijgedragen aan gemeentelijke beleidsdoelen op het gebied van groen, biodiversiteit en klimaatadaptatie.”
“Gemeente en schoolbestuur sloegen de handen in één om samen met ons tot een goed gebruik van de beschikbare ruimte op de kavel te komen”, vervolgt Frans. “Naast ruimte voor de vernieuwbouw en de toevoeging van sporthallen voor de breedtesport is er ruimte gecreëerd voor de toekomstige realisatie van een kindcentrum met 300 leerlingen en is er ruimte voorzien voor een openbaar buurtsportpark.
Dwars over het perceel loopt een nieuwe fietsverbinding tussen de wijken Stappegoor en Groenewoud. Daarmee krijgt het gebied de komende jaren goed bereikbare onderwijsvoorzieningen met een doorgaande leerlijn van 0-18 jaar.”
“In het ontwerp hebben wij gezocht naar extra verblijfskwaliteit en het meer zichtbaar maken van de kroonjuwelen van de school, te weten: sport en cultuur”, vertelt architect Jeffrey Sonnema. De school vormde ooit de basis voor de band Krezip. Ook zaten onder andere het hockeytalent Pien Sanders, voetbalster Jackie Groenen en voetballer Frenkie de Jong hier in de schoolbanken. “Onderwijsruimten, tribunefaciliteiten en ruimten voor bewegingsonderwijs spelen zich in het verlengde van elkaar af. Het contact met binnen en buiten, doordachte zichtlijnen en de aandacht voor een goed binnenklimaat hebben wij consequent doorgevoerd in het hele ontwerp. Zo voldoet de sporthal aan de eisen van een Frisse School ten aanzien van luchtkwaliteit en daglicht. Dit is niet alleen goed voor de gezondheid maar zorgt ook voor een prettig contact en zicht op de groene buitenruimte.”
"Door verbinding te leggen naar andere beleidsterreinen als sport, groen, duurzaamheid en mobiliteit konden er binnen het project meerdere dwarsverbanden gelegd worden"
Naast architect, constructeur en installateur werd er al in een vroeg stadium een landschapsarchitect betrokken in de planontwikkeling. Gevolg is een integraal ontwerp met een diversiteit aan plekken waarin nadrukkelijk is gezocht naar een passende relatie met de omgeving. Besloten en minder besloten plekken wisselen elkaar af.
Buiten en binnen lopen vloeiend in elkaar over. Oud en nieuw zijn daardoor niet meer van elkaar te onderscheiden. Het uitgangspunt van de architecten om het gebouw een grote diversiteit aan plekken mee te geven, betaalt zich al direct uit na de ingebruikname. Plekken die functioneel bedacht waren als garderobevoorziening blijken in de praktijk ook perfect te functioneren als studieplek. Het past in de visie van de architecten om te denken in een diversiteit van plekken en een goede spreiding van leerlingen. Dit binnen een prettig, overzichtelijk en adaptief gebouw.
Door de binnensportaccommodaties overdag voor het onderwijs in te zetten werd deze voor de gemeente exploiteerbaar. In plaats van een enkelvoudige onderwijssporthal, met drie zaaldelen en sportvloeroppervlak van 42x22 meter, zijn in overleg met het Sportbedrijf twee sporthallen met een C2 NOC*NSF classificatie gerealiseerd. Deze bieden meer en betere gebruiksmogelijkheden om te sporten, waaronder volleybal. Een C2 sporthal is een hal met een sportvloeroppervlak 28x48 meter en een obstakelvrije hoogte van 7 meter. De sporthal is flexibel op te delen in zes zaaldelen en voorziet in tribunefaciliteiten voor 200 bezoekers per hal.
Met de vernieuwbouw van het KWIIC maakt de gemeente Tilburg werk van haar beleidsdoelen om leerlingen een kansrijke toekomst te bieden als ook de ambities ten aanzien van sport en bewegen.
De gemeente kijkt terug op een geslaagd proces. Edwin Koole, beleidsadviseur Onderwijs en Jeugd van de gemeente Tilburg zegt daarover: “We hebben niet voor de gemakkelijke route gekozen. Door verbinding te leggen naar andere beleidsterreinen als sport, groen, duurzaamheid en mobiliteit konden er binnen het project meerdere dwarsverbanden gelegd worden. In het proces zorgde dit enerzijds voor draagvlak in de buurt en anderzijds voor aanvullende budgetten uit deze beleidsterreinen. Zonder deze verbindingen had er wellicht eerder een nieuwe onderwijsvoorziening gestaan, maar nooit van deze kwaliteit en nooit met deze programmering.”
Foto: Jeffrey Sonnema (l) en Frans Benjamins
Frans vult dit aan met een concreet voorbeeld: “Middelen die anders zouden zijn uitgegeven aan tijdelijke huisvesting konden we door een slimme herpositionering van bouwvolumes gebruiken voor de vernieuwbouw. Het beschikbare budget is daarmee maximaal gebruikt voor de kwaliteit van het onderwijs. Dat is pas echt duurzaam.”
Kijk voor meer informatie op www.architecten-en-en.nl.