Een monumentaal kantoorpand transformeren naar woningbouw is geen sinecure. Zeker als dat ook nog eens een bijzondere, waardevolle invulling krijgt: beschermd wonen voor jongvolwassenen.
Een plek creëren waar zij de ondersteuning kunnen krijgen die ze nodig hebben en kunnen groeien. Voor die opgave stond het team van abtWassenaar samen met Doeke van Wieren, Bauke Tuinstra en Marije Talsma van TWA Architecten. Samen werkten we aan een plan voor het Leger des Heils vol maatschappelijke impact.
Een complex proces dus, dat begint met het leren kennen van een gebouw, vertelt Marije. “We kijken naar wat er allemaal bij komt kijken aan historie en wat de oorspronkelijke architect heeft bedacht. In dit geval is het een ensemble van drie gebouwen die samenwerken. Dan kijk je hoe dat zich tot elkaar verhoudt – bouwkundig, functioneel maar zeker ook esthetisch.”
“Het begint met een analysefase waarin je alle aspecten in kaart brengt”, voegt Doeke toe. “Daarbij is ook het proces van belang. Er is een klankbordgroep in het leven geroepen door omwonenden. Dankzij goede gesprekken zijn we er samen uitgekomen. Zowel wij als de gemeente en omwonenden zijn daar heel blij mee.”
abtWassenaar is betrokken als adviseur installatie, bouwfysica en brandveiligheid, waarbij Michel Dittrich de bouwfysica voor zijn rekening neemt: “We hebben goed nagedacht over het optimaliseren van akoestisch comfort, voor zowel bewoners als omwonenden. De omwonenden maakten zich zorgen over geluidoverdracht vanuit de appartementen naar de omgeving. Door het realiseren van een beter akoestisch binnenklimaat – waarbij de nagalmtijd wordt verminderd – neemt ook de geluidoverdracht naar de omgeving af. Daarnaast zijn er extra voorzieningen aangebracht aan de onderzijde van de zeembalkons om de geluiduitstraling nog verder te beperken.
Een fijne woning binnen de mogelijkheden Bij elk project staan de eindgebruikers centraal, maar misschien in dit project nog wel meer dan anders. Michel: “Je hebt altijd te maken met regelgeving – de wetgever stelt bepaalde eisen aan een woongebouw, zeker bij begeleid wonen – maar dat levert nog niet per definitie een comfortabel en huiselijk thuis op. Zo wil niemand in een kantoortuin wonen met een systeemplafond.
De herbestemming van kantoor naar woonfunctie zorgde op dat vlak voor bijzondere uitdagingen. “Dat heeft ook te maken met de bijzondere doelgroep”, vertelt Doeke. “Je wilt overlast beperken, het comfort voor bewoners maximaliseren en tegelijk ook voldoen aan eisen voor architectonische instandhouding.”
“Je moet praktisch over de bewoners nadenken maar ook het gevoel geven dat mensen een thuis hebben en prettig kunnen wonen,” vertelt Marije. De opgave is om bewoners een gastvrije woonomgeving te geven. Met de sfeer die je creëert, zet je de toon voor hun dagelijkse bezigheden en voorzie je in sociale interacties. Voor onze doelgroep is deze aandacht extra belangrijk. Een prettige woning kan bijdragen aan een positievere gemoedstoestand en daarmee een betere deelname aan de maatschappij.
Om dat te bewerkstelligen, is een goede samenwerking essentieel. Marije vertelt dat het aanhaken van abtWassenaar als bouwfysisch en installatieadviseur na de architectenselectie soepel verliep. “Wij moesten al ingaan op bepaalde aspecten van het gebouw, zoals het behouden van de gevelgrafiek en isolatie van glazenwasserbalkons. abtWassenaar heeft onze methodiek voortgezet en deze geoptimaliseerd.”
Doeke bevestigt: “Ons werd gevraagd om mee te beslissen over diverse installaties, zoals voor servers en klimaat. De aanbieding van abtWassenaar matchte eigenlijk 1 op 1 met wat wij zochten. Die was inhoudelijk heel conform, maar bijvoorbeeld ook in de wijze waarop de aanbesteding was geregeld en omwonenden werden betrokken. We zochten integrale oplossingen waarbij alle partijen van het ontwerpteam betrokken zijn – dat is in de samenwerking met abtWassenaar heel goed gelukt. Het team is als het ware één integraal organisme.”
Marije geeft een voorbeeld van een van de slimme oplossingen die in het team zijn bedacht. “Oorspronkelijk was er één simpel ‘installatiedoosje’ op het dak en verder niets. Daar zijn toen grote kanalen bijgekomen, die de daklijn ‘vertroebelden’ als je voor het gebouw stond en omhoogkeek. In het ontwerp hebben we het bestaande volume voor de installaties kunnen vergroten en daarmee alle installaties op één plek kunnen concentreren op het dak. Dat was goed voor de installaties, maar ook voor de architectuur en uitstraling van het pand.”
Ook binnen ging het team creatief om met installaties. Doeke: “In een kantoorgebouw heb je meestal een gang in het midden met kantoortjes aan de zijkanten en leidingen in de gang. Nu moest dat anders, met verticale kokers boven de sanitaire cellen, om leidingen in het gebouw te kunnen integreren. Wij hadden daar al een oplossing voor bedacht in concept, die ook abtWassenaar voor ogen had. Met wat spiegelen en schuiven is dat goed gelukt.”
Een mooi voorbeeld van hoe de samenwerking tussen TWA Architecten en abtWassenaar heeft geleid tot een herbestemming die recht doet aan de bewoners én aan het gebouw. “Toen ik aan het project begon, leek het een ingewikkeld gebouw, maar door creatieve oplossingen te bedenken voor problemen, hebben we een gebouw dat na de oplevering in 2026 weer up-to-date is en nog jaren meekan”, besluit Marije.