Het splinternieuwe gemeentehuis van Krimpenerwaard is ontworpen als één van de meest circulaire en duurzame gemeentehuizen van Nederland. Het gebouw blinkt uit door zijn volledig houten, demontabele draagconstructie en het gebruik van biobased en circulaire materialen. Bij de realisatie vervulde HEVO de cruciale rol van strategisch adviseur en procesbegeleider.
Zij stonden de gemeente bij vanaf de allereerste ideeën in 2019 tot aan de oplevering.
Aan de rand van Bergambacht staat het gloednieuwe gemeentehuis van de gemeente Krimpenerwaard. Het gebouw, dat in mei werd opgeleverd, vervangt vier, verouderde gemeentekantoren in vier verschillende kernen en is een toonbeeld van duurzaamheid. Het pand is grotendeels opgebouwd uit hout in plaats van beton en staal. Het ontwerp van de drie bouwdelen is geïnspireerd op het typische Hollandse slagenlandschap van de Krimpenerwaard, met open zichtlijnen en een transparante uitstraling. Een licht en groen atrium verbindt de verschillende vleugels en dient als ontmoetingsplek voor zowel ambtenaren als de lokale gemeenschap.
Transparant en gastvrij
‘Het nieuwe gemeentehuis past in de gemeente Krimpenerwaard’, stelt Bilardie. ‘Het is ingetogen en niet te uitbundig, maar heeft wel uitstraling. Het is open, transparant en gastvrij. Het gebouw is energieneutraal en state of the art qua circulariteit. Het is bovendien stedenbouwkundig en landschappelijk schitterend ingepast in de omgeving. Als over een tijdje ook het natuurgebied rondom het gemeentehuis is ingericht, dan ligt hier een prachtig wandelgebied en een gemeentekantoor dat als voorbeeld kan dienen voor andere gemeenten.’
‘Een nieuw gemeentehuis bouwen kost veel geld, daar maak je je niet populair mee. Maar toen we konden aantonen dat het op de lange termijn de betere en meer duurzame oplossing was, verdween die weerstand. Toen een jaar later de eerste ontwerpschetsen op tafel kwamen, werd het project tastbaar en nam het enthousiasme toe.’
Tegenslagen
Eind 2021 nam de raad het definitieve besluit om een nieuw gemeentehuis te realiseren aan de rand van Bergambacht. Bilardie: ‘De inkt was nog niet droog of de Oekraïnecrisis brak uit. Dat was de eerste serieuze tegenslag in het project. De prijzen voor bouwmaterialen en energie schoten omhoog en een ophoging van het budget kon niet uitblijven. Uiteindelijk werd in 2023 het budget met 5 miljoen euro opgehoogd, maar ook daarmee bleef nieuwbouw financieel aantrekkelijker dan renovatie van de vier bestaande gemeentehuizen.’
Een tweede tegenslag volgde na de aanbesteding in 2024. Van der Vliet: ‘De aanbesteding viel tegen. Met name op de kosten van het hout. Tijdens de aanbesteding was de prijs van hout namelijk met 15% gestegen. Een tegenslag waar we op een of andere manier mee moesten dealen. En dus hebben we in een paar maanden tijd gezocht naar mogelijke besparingen.’ Ook de uitvoerende partijen pakten hierbij hun rol. Dat leidde tot een besparing van 1,2 miljoen euro. Een tweede verhoging van het budget kon echter niet uitblijven. Tot opluchting van Van der Vliet en Bilardie gaf de raad al snel groen licht en dus kon het project ondanks een kleine vertraging toch doorgaan. In november 2024 startte de bouw en 18 maanden later kon het gemeentehuis worden opgeleverd.
Financiering nieuwbouw
Bij de nieuwbouw van het gemeentehuis van Krimpenerwaard is gerekend met de standaard restwaarde van 10%. Er is niet gerekend met extra circulaire restwaarde. Wel is de afschrijftermijn opgerekt van veertig naar vijftig jaar. Ook is er bewust gestuurd op lage exploitatielasten door exploitatiegericht ontwerpen als één van de uitgangspunten te hanteren. De exploitatiekosten vallen lager uit ten opzichte van het openhouden en renoveren van de vier oude locaties, waarmee de belangrijkste financiële doelstelling van de gemeente is gehaald.
Van der Vliet: ‘Met het ontwerpteam hebben we continu gekeken hoe we de lat nog hoger konden leggen qua duurzaamheid en circulariteit. Hierbij hebben we de nodige kennis en expertise ingevlogen op onderdelen waar we die expertise niet hadden. Zo heeft Alba Concepts ons begeleid in het maken van circulaire keuzes, gestuurd met behulp van het bepalen van de BCI-scores (Building Circularity Index). Insert, de marktplaats voor circulair hergebruik, heeft voor ons een donorlijst gemaakt voor het vinden van materialen die hergebruikt konden worden en de bestaande gemeentekantoren als donorgebouwen in kaart gebracht. Onze ambitie was vooraf een GPR-score van 8,5. Het is uiteindelijk 8,2 geworden. Dat is samen met een MPG-score van 0,6 en een BCI-score van 47% nog steeds een prestatie van formaat.’
Lessons learned
Terugkijkend op het intensieve project zijn Bilardie en van der Vliet meer dan tevreden. Toch hebben ze beide de nodige lessen geleerd. Bilardie: ‘Bij een ingrijpend project als dit is het super belangrijk dat je het beste uit de markt haalt. Aan de voorkant moet je echt met de juiste experts aan tafel zitten zodat je zoveel mogelijk kennis in huis haalt. Voor ons was het fijn om een partij als HEVO naast ons te hebben staan. Zij hebben veel kennis in huis en kennen de markt.’ Ook kwaliteitsbewaking gedurende het hele proces is volgens Bilardie van doorslaggevend belang. ‘Maak hier duidelijke afspraken over met de aannemer en stuur hier strak op.’
Volgens Van der Vliet is het voor gemeenten die voor een soortgelijke uitdaging staan vooral belangrijk om aan de voorkant goed na te denken over hoe ze als organisatie willen werken en hoe een nieuw kantoor hierop aan kan sluiten. ‘Aan de voorkant hebben de mensen nog invloed op het ontwerp en de inrichting. Gebruik die invloed. Leg vooraf de uitgangspunten en ambities, met name op het gebied van duurzaamheid goed vast. Leg de lat zo hoog mogelijk waar het duurzaamheid en circulariteit betreft, en zorg dat je dossier op orde is, ook richting de aannemer. Kwaliteitsborging en risicomanagement zijn cruciaal bij projecten van deze omvang.’
