De toekomst van Nederland wordt gevormd in onze schoolgebouwen. Maar voldoen deze gebouwen nog wel aan de eisen van deze tijd?
Als programmamanager bij het Programma Onderwijshuisvesting (POHV) word ik dagelijks geraakt door verhalen uit het veld. Bijvoorbeeld over een school die kinderen met een beperking niet goed kan ontvangen omdat het gebouw simpelweg niet toegankelijk is. Veel van de meer dan 9.000 schoolgebouwen in Nederland zijn dringend toe aan vernieuwing. En dan gaat het om meer dan een lekkend dak of verouderde installatie. Het gaat om de vraag: kunnen álle kinderen meedoen in de samenleving van morgen?
We willen dat in 2050 alle schoolgebouwen in Nederland een prettig en gezond binnenklimaat hebben. Over 25 jaar willen we dat alle gebouwen geschikt zijn voor modern en inclusief onderwijs met een gezond binnenklimaat, circulair gebouwd, modulair, adaptief, duurzaam, minstens energieneutraal en betaalbaar in exploitatie. Onze gezamenlijke ambitie raakt mij persoonlijk diep, want voor mij symboliseert dit de samenleving die we willen zijn: inclusief en duurzaam. Het is de droom die mij dagelijks motiveert – een Nederland waar ieder kind, ongeacht achtergrond of beperking, kan leren en groeien in een gezonde, duurzame omgeving.
De traditionele aanpak van onderwijshuisvesting – ad hoc renoveren en bouwen – volstaat niet meer. Het POHV ontwikkelt daarom een integrale, programmatische aanpak die schoolbesturen en gemeenten helpt bij hun huisvestingsopgaven. We faciliteren, ondersteunen en stimuleren daarbij, maar vooral: we denken samen na over de school van de toekomst.
Met het Innovatieprogramma Onderwijshuisvesting (IPOHV) gaan we nog een stap verder. Dankzij financiering vanuit het Nationaal Groeifonds kunnen we bij circa 132 bouwprojecten al bouwend leren door innovaties toe te passen. We leren samen hoe we sneller en kostenefficiënter betere schoolgebouwen kunnen bouwen, renoveren en vernieuwen.
Voor mij is dit geen theoretische exercitie – het is een missie die mij persoonlijk raakt. Kwalitatief betere scholen zorgen aantoonbaar voor verbetering van het leerrendement en verlaging van ziekteverzuim. Belangrijker nog: inclusieve, gezonde en duurzame scholen geven álle kinderen de kans om hun talenten te ontplooien. Ze dragen bij aan kansengelijkheid, klimaatdoelstellingen en een samenleving waarin niemand buitenspel staat.
Een goede invulling van huisvestingsopgaven vraagt ook om professioneel vastgoedmanagement. Het POHV zet koers naar een cultuuromslag door in te zetten op een programmatische manier van werken en samen leren in de gehele sector onderwijshuisvesting. Daarbij vormt het programma een platform voor het uitwisselen van kennis en stimuleren we kennisontwikkeling. We ontwikkelen tools en standaarden die in de loop van 2025 voor het hele werkveld beschikbaar komen. Van formats voor programmatisch werken tot innovatieve bouwmethoden.
Het POHV is een gezamenlijk initiatief van het ministerie van OCW, PO-Raad, VO-raad en VNG. Deze samenwerking laat zien dat onderwijshuisvesting een gedeelde verantwoordelijkheid is. Het programmabureau, gevormd door Kenniscentrum Ruimte-OK en Invest-NL, staat klaar om alle betrokkenen te ondersteunen.
Voor vastgoedprofessionals biedt het POHV kansen om bij te dragen aan een van de meest betekenisvolle opgaven van onze tijd. Ik geloof dat duurzaamheid en inclusiviteit hand in hand gaan. Wanneer we bouwen voor een gezonde planeet, bouwen we ook voor een inclusieve samenleving waarin alle kinderen kunnen participeren. Want uiteindelijk gaat het niet om stenen en cement, maar om de vraag: welke toekomst willen we samen creëren?
De schoolgebouwen van morgen beginnen vandaag. Doe mee en help ons bouwen aan betere scholen voor een betere toekomst.
Merel Dorst, programmamanager Programma Onderwijshuisvesting